ေခတ္မီနည္းပညာနဲ႔ မူရင္းအေငြ႕အသက္မေပ်ာက္ေအာင္ ျပန္လည္အသက္သြင္းလိုက္တဲ့ ႐ုိးကုန္တုိက္

လက္ရွိ ဧရာ၀တီဘဏ္႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္အသုံးျပဳလ်က္ရွိေသာ၊သက္တမ္း ႏွစ္ ၁၀၀ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ သည့္၊႐ိုးကုန္တိုက္အေဆာက္အအုံ၏၊ဆည္းဆာအလွကို ေတြ႕ရစဥ္။ ဓာတ္ပုံ - ယုယုလက္ရွိ ဧရာ၀တီဘဏ္႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္အသုံးျပဳလ်က္ရွိေသာ၊သက္တမ္း ႏွစ္ ၁၀၀ေက်ာ္ၿပီျဖစ္ သည့္၊႐ိုးကုန္တိုက္အေဆာက္အအုံ၏၊ဆည္းဆာအလွကို ေတြ႕ရစဥ္။ ဓာတ္ပုံ - ယုယု

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပအေမြအႏွစ္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔၏ ဒုတိယေျမာက္ အျပာ ေရာင္
ကမၸည္းေမာ္ကြန္းကုိ မဟာဗႏၶဳလ လမ္းႏွင့္ မဟာဗႏၶဳလပန္းျခံလမ္းေထာင့္ ရွိႏွစ္ ၁၀၀ ေက်ာ္
သက္တမ္းရွိ ႐ုိးကုမၸဏီ အေဆာက္အအုံတြင္ စက္တင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က တပ္ဆင္
ခဲ့သည္။

အဆုိပါ အေဆာက္အအုံအား ဧရာ၀တီ ဘဏ္႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖြင့္လွစ္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္ၿပီး
မူလလက္ရာမပ်က္ေအာင္ ျပန္လည္မြမ္းမံခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

"႐ုိးကုန္တုိက္ အေဆာက္အအုံကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ျပင္ဆင္ႏုိင္ခဲ့တဲ့အတြက္ အလြန္၀မ္းေျမာက္
မိပါတယ္။ ဒီလုိျပဳျပင္ ထိန္းသိမ္းမႈက ရန္ကုန္မွာရွိတဲ့ အျခား ေသာ ပုဂၢလိကပိုင္အေမြအႏွစ္
အေဆာက္ အအုံေတြကို ျပဳျပင္ဖုိ႔အားေပးရာ ေရာက္ မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္" ဟု အဖြဲ႕၏
တည္ ေထာင္သူႏွင့္ ဥကၠ႒ျဖစ္သူ ေဒါက္တာ သန္႔ျမင့္ဦးက ေျပာသည္။

႐ုိးကုန္တုိက္ (Rowe & Company Department Store)သည္ ၁၉၁၀ ျပည့္လြန္ ႏွစ္မ်ားတြင္
အာရွ၏ခမ္းနားလွပေသာ ကုန္တုိက္စတုိးႀကီးမ်ားထဲတြင္ တစ္ခုအပါ အ၀င္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ကုန္သည္
တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥတာအာရ္ဗီ႐ုိးသည္ ၁၈၆၀ ျပည့္ႏွစ္ ကတည္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ မဂုိလမ္း (ယခု
ေရႊဘုံသာလမ္း) တြင္ ႐ုိးကုမၸဏီကုိ တည္ ေထာင္ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေနာက္ ၁၉၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ဒါလဟုိဇီလမ္းႏွင့္ ဘားလမ္းေထာင့္ (ယခု မဟာဗႏၶဳလလမ္းႏွင့္
မဟာဗႏၶဳလ ပန္းျခံ လမ္းေထာင့္) ရွိေနရာကုိ ၀ယ္ယူကာ နာမည္ေက်ာ္႐ုိးကုန္တုိက္ကုိ စတင္
တည္ ေဆာက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၁၀ တြင္ ၿပီးစီးခဲ့ေၾကာင္း အဖြဲ႕မွ အႀကီးတန္းျပန္ၾကားေရးတာ၀န္ခံ
ေဒၚေရႊယင္းမာဦးက ေျပာသည္။ ၏

႐ုိးကုန္တုိက္ကုိ မြမ္ဘုိင္းၿမိဳ႕အေျခစုိက္ နာမည္ႀကီး ဗိသုကာကုမၸဏီျဖစ္ေသာMessrs.Charles
S.Steven & Co,. က ဒီဇုိင္းထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ကာ ဓာတ္ေလွကား မ်ား မ်က္ႏွာကက္ပန္ကာမ်ားႏွင့္
ေျမ ေအာက္ခန္းမ်ားကို အေစာဆုံး ထည့္သြင္း တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ အေဆာက္အအုံ တစ္ခုျဖစ္
ေၾကာင္း ၎ကေျပာသည္။

သုိ႔ေသာ္ အသက္ ၆၈ ႏွစ္ရွိ အၿငိမ္းစား အရာရွိ ဦးတင္စိန္ကမူ ယခု ဧရာ၀တီဘဏ္ ႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္
ျပင္ဆင္မြမ္းမံမႈမ်ားသည္ ႐ုိးကုန္တုိက္အျဖစ္ သက္၀င္လႈပ္ရွားခဲ့စဥ္ ကေလာက္ ခမ္းနားမႈမရွိဟု
ေျပာသည္။

"ဘာမွမလုပ္၊ အသုံးမျပဳဘဲ ထားတာ ထက္စာရင္ေတာ့ ဒီလုိမူလလက္ရာမပ်က္ ျပန္လည္မြမ္းမံ
အသုံးျပဳတယ္ဆုိတာက ေကာင္းတာေပါ့။ ဒါေပမ့ဲ အရင္႐ုိးကုန္တုိက္ ပုံစံက ပုိၾကည့္ေကာင္း၊
ပုိခမ္းနားတယ္လုိ႔ ထင္တယ္" ဟု ၎က ေျပာသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္က ႐ုိးကုန္တိုက္
တြင္ အႀကိမ္ေရအနည္းငယ္ေဈး၀ယ္ထြက္ ခဲ့ဖူးေသာ ဦးတင္စိန္က ကုန္တုိက္၏ အစိမ္းခံေပၚတြင္
အျဖဴေရာင္စာလုံးမ်ား ျဖင့္ဆုိင္းဘုတ္သည္ပင္လွ်င္ ၎၏အျမင္ တြင္ အလြန္တရာ ခမ္းနားခဲ့သည္
ဟု ေျပာသည္။

"ဆုိင္းဘုတ္ေပၚက စာလုံးပုံစံကအစ ဘယ္သူနဲ႔မွမတူဘူး။ ႐ုိးရွင္းၿပီး အရမ္း ၾကည့္လုိ႔ေကာင္း
တယ္။ ကုန္တုိက္က အ၀ါေရာင္နဲ႔ နီညိဳေရာင္စပ္ထားတဲ့ အေဆာက္အအုံေပါ့။ အဲဒီေခတ္က
႐ုိးကုန္တုိက္မွာ ေဈး၀ယ္ထြက္ရတာက ဂုဏ္ တစ္ခုပ္" ဟု ၎က ေျပာသည္။

နယ္ဘက္တြင္ေနၾကသူမ်ား ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕သုိ႔ လာေရာက္လွ်င္ ႐ုိးကုန္တုိက္သုိ႔ တကူးတက သြား
ေလ့ရွိၾကေၾကာင္း ဦးတင္ စိန္က ေျပာသည္။ "႐ုိးကုန္တုိက္က ၀န္ထမ္းေတြက အရမ္း ပ်ဴငွာ
တယ္။ ပစၥည္းလည္း စိတ္ခ်ရတယ္။ ကေလးကုိ ေဈး၀ယ္လႊတ္ရင္ေတာင္ ပစၥည္း မွားမွာ၊
မေကာင္းမွာ မပူရဘူး။ အဲဒီတုန္းက နာမည္ေက်ာ္ Raleigh စက္ဘီးဆုိတာ အဲဒီ မွာပဲရတယ္။
ပစၥည္းမရွိရင္ အဂၤလန္ထိ လွမ္းမွာ ေပးတယ္။ ငယ္ငယ္တုန္းက ႐ုိးကုန္တုိက္တံဆိပ္နဲ႔ အိတ္
ေလးကိုင္ၿပီး ထြက္လာရတာကိုပဲ ေက်နပ္စရာေလ" ဟု ဦးတင္စိန္က အမွတ္တရမ်ားအား
ျပန္ေျပာင္းေျပာျပသည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းက လုယက္ ဖ်က္ဆီးျခင္းခံခဲ့ရေသာ အေဆာက္အအုံ မ်ားထဲတြင္
႐ုိးကုန္တုိက္သည္လည္း အပါ အ၀င္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း နဂုိမူလ အတုိင္း ျပန္လည္ျပင္ဆင္ကာ
အေရွ႕တုိင္း၏ ံေမမသိ် ကုန္တုိက္ဟုတင္စားရ ေလာက္ ေအာင္ ျပန္လည္ရပ္တည္ႏုိင္ခဲ့ေၾကာင္း
ၿမိဳ႕ျပအေမြအႏွစ္ ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕က ေျပာသည္။

၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္သူပုိင္သိမ္းခံခဲ့ ရၿပီးျမန္မာ့ဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီေခတ္ တြင္
လုပ္သားေကာလိပ္၏ စာၾကည့္တိုက္ အျဖစ္ ေခတၱအသုံးျပဳခဲ့ၿပီး ထိုအစိုးရ လက္ထက္တြင္ပင္
လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရး ႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အားဦးစီးဌာနလက္ေအာက္ ရွိ သန္းေခါင္စာရင္း႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္
ေနာက္ ဆုံး အသုံးျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ တြင္ နာဂစ္မုန္တုိင္းဒဏ္ခံခဲ့ရသျဖင့္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ ေဆာက္လုပ္ေရး
၀န္ႀကီးဌာနက အဆုိပါ အေဆာက္အအုံ ကို အမုိးသစ္တပ္ဆင္ျခင္း အပါအ၀င္ ျပဳျပင္မႈအခ်ဳိ႕
ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ေခတ္မီနည္းပညာနဲ႔ မူရင္း အေငြ႕အသက္ မေပ်ာက္ ေအာင္ ျပန္လည္အသက္ သြင္းလိုက္တဲ့၊
႐ုိးကုန္တုိက္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ျပအေမြအႏွစ္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ ေရွာက္ေရးအဖြဲ႔၏ ဒုတိယေျမာက္
အျပာ ေရာင္ ကမၸည္းေမာ္ကြန္းကုိ မဟာဗႏၶဳလ လမ္းႏွင့္ မဟာဗႏၶဳလပန္းျခံလမ္းေထာင့္ ရွိႏွစ္
၁၀၀ ေက်ာ္သက္တမ္းရွိ ႐ုိးကုမၸဏီ အေဆာက္အအုံတြင္ စက္တင္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔က
တပ္ဆင္ခဲ့သည္။

အဆုိပါ အေဆာက္အအုံအား ဧရာ၀တီ ဘဏ္႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖြင့္လွစ္ခဲ့ ျခင္းျဖစ္ၿပီး
မူလလက္ရာမပ်က္ေအာင္ ျပန္လည္မြမ္းမံခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

"႐ုိးကုန္တုိက္ အေဆာက္အအုံကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ျပင္ဆင္ႏုိင္ခဲ့တဲ့အတြက္ အလြန္၀မ္းေျမာက္
မိပါတယ္။ ဒီလုိျပဳျပင္ ထိန္းသိမ္းမႈက ရန္ကုန္မွာရွိတဲ့ အျခား ေသာ ပုဂၢလိကပိုင္အေမြအႏွစ္
အေဆာက္ အအုံေတြကို ျပဳျပင္ဖုိ႔အားေပးရာ ေရာက္ မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္" ဟု အဖြဲ႕၏
တည္ ေထာင္သူႏွင့္ ဥကၠ႒ျဖစ္သူ ေဒါက္တာ သန္႔ျမင့္ဦးက ေျပာသည္။

႐ုိးကုန္တုိက္ (Rowe & Company Department Store)သည္ ၁၉၁၀ ျပည့္လြန္ ႏွစ္မ်ားတြင္
အာရွ၏ခမ္းနားလွပေသာ ကုန္တုိက္စတုိးႀကီးမ်ားထဲတြင္ တစ္ခုအပါ အ၀င္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ကုန္သည္
တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥတာအာရ္ဗီ႐ုိးသည္ ၁၈၆၀ ျပည့္ႏွစ္ ကတည္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ မဂုိလမ္း (ယခု
ေရႊဘုံသာလမ္း) တြင္ ႐ုိးကုမၸဏီကုိ တည္ ေထာင္ခဲ့သည္။

ထုိ႔ေနာက္ ၁၉၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ဒါလဟုိဇီလမ္းႏွင့္ ဘားလမ္းေထာင့္ (ယခု မဟာဗႏၶဳလလမ္းႏွင့္
မဟာဗႏၶဳလ ပန္းျခံ လမ္းေထာင့္) ရွိေနရာကုိ ၀ယ္ယူကာ နာမည္ေက်ာ္႐ုိးကုန္တုိက္ကုိ စတင္
တည္ ေဆာက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၁၀ တြင္ ၿပီးစီးခဲ့ေၾကာင္း အဖြဲ႕မွ အႀကီးတန္းျပန္ၾကားေရးတာ၀န္ခံ
ေဒၚေရႊယင္းမာဦးက ေျပာသည္။

႐ုိးကုန္တုိက္ကုိ မြမ္ဘုိင္းၿမိဳ႕အေျခစုိက္ နာမည္ႀကီး ဗိသုကာကုမၸဏီျဖစ္ေသာMessrs.Charles
S.Steven & Co,. က ဒီဇုိင္းထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ကာ ဓာတ္ေလွကား မ်ား မ်က္ႏွာကက္ပန္ကာမ်ားႏွင့္
ေျမ ေအာက္ခန္းမ်ားကို အေစာဆုံး ထည့္သြင္း တည္ေဆာက္ခဲ့သည့္ အေဆာက္အအုံ တစ္ခုျဖစ္
ေၾကာင္း ၎ကေျပာသည္။

သုိ႔ေသာ္ အသက္ ၆၈ ႏွစ္ရွိ အၿငိမ္းစား အရာရွိ ဦးတင္စိန္ကမူ ယခု ဧရာ၀တီဘဏ္ ႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္
ျပင္ဆင္မြမ္းမံမႈမ်ားသည္ ႐ုိးကုန္တုိက္အျဖစ္ သက္၀င္လႈပ္ရွားခဲ့စဥ္ ကေလာက္ ခမ္းနားမႈမရွိဟု
ေျပာသည္။

"ဘာမွမလုပ္၊ အသုံးမျပဳဘဲ ထားတာ ထက္စာရင္ေတာ့ ဒီလုိမူလလက္ရာမပ်က္ ျပန္လည္မြမ္းမံ
အသုံးျပဳတယ္ဆုိတာက ေကာင္းတာေပါ့။ ဒါေပမ့ဲ အရင္႐ုိးကုန္တုိက္ ပုံစံက ပုိၾကည့္ေကာင္း၊
ပုိခမ္းနားတယ္လုိ႔ ထင္တယ္" ဟု ၎က ေျပာသည္။

ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္က ႐ုိးကုန္တိုက္ တြင္ အႀကိမ္ေရအနည္းငယ္ေဈး၀ယ္ထြက္ ခဲ့ဖူးေသာ
ဦးတင္စိန္က ကုန္တုိက္၏ အစိမ္းခံေပၚတြင္ အျဖဴေရာင္စာလုံးမ်ား ျဖင့္ဆုိင္းဘုတ္သည္ပင္လွ်င္
၎၏အျမင္ တြင္ အလြန္တရာ ခမ္းနားခဲ့သည္ဟု ေျပာသည္။

"ဆုိင္းဘုတ္ေပၚက စာလုံးပုံစံကအစ ဘယ္သူနဲ႔မွမတူဘူး။ ႐ုိးရွင္းၿပီး အရမ္း ၾကည့္လုိ႔ေကာင္း
တယ္။ ကုန္တုိက္က အ၀ါေရာင္နဲ႔ နီညိဳေရာင္စပ္ထားတဲ့ အေဆာက္အအုံေပါ့။ အဲဒီေခတ္က
႐ုိး ကုန္တုိက္မွာ ေဈး၀ယ္ထြက္ရတာက ဂုဏ္ တစ္ခုပ္" ဟု ၎က ေျပာသည္။

နယ္ဘက္တြင္ေနၾကသူမ်ား ရန္ကုန္ ၿမိဳ႕သုိ႔ လာေရာက္လွ်င္ ႐ုိးကုန္တုိက္သုိ႔ တကူးတက
သြားေလ့ရွိၾကေၾကာင္း ဦးတင္ စိန္က ေျပာသည္။ "႐ုိးကုန္တုိက္က ၀န္ထမ္းေတြက အရမ္း
ပ်ဴငွာတယ္။ ပစၥည္းလည္း စိတ္ခ်ရတယ္။ ကေလးကုိ ေဈး၀ယ္လႊတ္ရင္ေတာင္ ပစၥည္း မွားမွာ၊
မေကာင္းမွာ မပူရဘူး။ အဲဒီတုန္းက နာမည္ေက်ာ္ Raleigh စက္ဘီးဆုိတာ အဲဒီ မွာပဲရတယ္။
ပစၥည္းမရွိရင္ အဂၤလန္ထိ လွမ္းမွာ ေပးတယ္။ ငယ္ငယ္တုန္းက ႐ုိးကုန္တုိက္တံဆိပ္နဲ႔ အိတ္
ေလးကိုင္ၿပီး ထြက္လာရတာကိုပဲ ေက်နပ္စရာေလ" ဟု ဦးတင္စိန္က အမွတ္တရမ်ားအား
ျပန္ေျပာင္းေျပာျပသည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းက လုယက္ ဖ်က္ဆီးျခင္းခံခဲ့ရေသာ အေဆာက္အအုံ မ်ားထဲတြင္
႐ုိးကုန္တုိက္သည္လည္း အပါ အ၀င္ျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း နဂုိမူလ အတုိင္း ျပန္လည္ျပင္ဆင္
ကာ အေရွ႕တုိင္း၏ Harrods ကုန္တုိက္ဟုတင္စားရ ေလာက္ ေအာင္ ျပန္လည္ရပ္တည္ႏုိင္
ခဲ့ေၾကာင္း ၿမိဳ႕ျပအေမြအႏွစ္ ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕က ေျပာသည္။ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္သူပုိင္
သိမ္းခံခဲ့ ရၿပီး ျမန္မာ့ဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီေခတ္ တြင္ လုပ္သားေကာလိပ္၏ စာၾကည့္တိုက္
အျဖစ္ ေခတၱအသုံးျပဳခဲ့ၿပီး ထိုအစိုးရ လက္ထက္တြင္ပင္ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရး ႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား
ဦးစီးဌာနလက္ေအာက္ ရွိ သန္းေခါင္စာရင္း႐ုံးခ်ဳပ္အျဖစ္ ေနာက္ ဆုံး အသုံးျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ တြင္ နာဂစ္မုန္တုိင္းဒဏ္ခံခဲ့ရသျဖင့္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ ေဆာက္လုပ္ေရး
၀န္ႀကီးဌာနက အဆုိပါ အေဆာက္အအုံ ကို အမုိးသစ္တပ္ဆင္ျခင္း အပါအ၀င္ ျပဳျပင္မႈအခ်ဳိ႕
ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - အိမ္ျခံေျမက႑