ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ မီဒီယာ ခ်ိတ္ဆက္ေနတယ္

ေအာင္ခန္႔/ျမန္မာတိုင္း(မ္)ေအာင္ခန္႔/ျမန္မာတိုင္း(မ္)

ဦးျမင့္ေက်ာ္
ျမန္မာႏုိင္ငံဂ်ာနယ္လစ္ကြန္ရက္ (လုပ္ငန္း ေကာ္မတီ၀င္)/ ျမန္မာႏုိင္ငံ စာနယ္ဇင္းေကာ္မတီ
(အဖြဲ႕၀င္)/ အလြတ္တန္း သတင္းေထာက္

* ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၂ ေရြးေကာက္ပြဲကာလေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ ခု ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ
အႀကိဳကာလမွာ သတင္းသမားေတြရဲ႕ လုပ္ပုိင္ခြင့္အေျခအေန ဘယ္ေလာက္အထိ
ရလာၿပီလဲ။

အရင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ သတင္းသမားေတြရဲ႕လုပ္ပုိင္ခြင့္နဲ႔ လြတ္လပ္မႈက
သိသိသာသာပုိမ်ားလာတယ္။ အဲဒီလုိ လုပ္ပုိင္ခြင့္မ်ားလာမႈမွာ ႏွစ္ပုိင္းရွိတယ္။ တစ္ခုက
Self Censorship အပိုင္းက အရင္ကထက္စာရင္ ပုိေလ်ာ့နည္းလာၿပီ။

၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာတုန္းက သတင္းတစ္ခုခု ေရးမယ္ဆုိရင္ မရေလာက္ဘူးလုိ႔
အရင္ႀကိဳ ေတြးၿပီး ကုိယ္ပုိင္ကန္႔သတ္မႈေတြေၾကာင့္ အခုေလာက္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္
မေရးၾကဘူး။

အခုခ်ိန္မွာေတာ့ ဥပေဒပုိင္းဆုိင္ရာတုိ႔၊ သတင္းအခ်က္အလက္ရယူမႈတုိ႔ ဆန္းစစ္ၿပီး ေရးမယ္ဆုိရင္
ျပန္ရလာမယ့္ တုံ႔ျပန္မႈေတြ ဥပမာ - လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ကုိ ေ၀ဖန္မိရင္ ငါ့ကုိ ဘယ္လုိ
တုံ႔ျပန္မလဲ၊ ဘာသာေရးကိစၥေတြ ငါေရးရင္ ငါ့ကိုဘယ္လုိ တုံ႔ျပန္မလဲဆုိတဲ့ အေတြးနဲ႔
ကန္႔သတ္မႈေတြ ရွိေနတဲ့တုိင္ မီဒီယာသမားေတြမွာ လြတ္လပ္ခြင့္ အထုိက္အေလ်ာက္ရွိတယ္လုိ႔
ခံယူထားတဲ့အတြက္ လြတ္လပ္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရပါတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ ၂၀၁၀၊ ၂၀၁၂ တုိ႔နဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ ကုိယ္ပုိင္သတ္မွတ္ထားတဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္က
ပုိရေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ဳိ႕ အေၾကာင္းအရာေတြျဖစ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္အတြက္
ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကုိ ေမးျမန္းတာမ်ဳိး၊ အစုိးရအဖြဲ႕ထဲကလူေတြကို ေမးျမန္းတာမ်ဳိးနဲ႔
ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ စီမံကိန္းေတြ ဘယ္လုိဆက္စပ္သလဲဆုိတာေတြကုိ ၀န္ႀကီးဌာနေတြကုိ
ေမးတဲ့ေနရာမွာ အခက္အခဲေတြ ရွိေနဦးမွာပါပဲ။

* အခု ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲအႀကိဳ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးတဲ့ ကာလမွာ မီဒီယာသမားေတြ
ကုိယ္တုိင္ မဲဆြယ္ လႊမ္းမုိးခံရတဲ့အေျခအေနေတြ ရွိႏုိင္မလား။

ရွိႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ လႊမ္းမုိးမခံရေအာင္ ကုိယ္ကုိယ္တုိင္ လြတ္လပ္ဖုိ႔လုိသလုိ လြတ္လပ္တဲ့
သတင္းမီဒီယာမွာ အလုပ္လုပ္ဖုိ႔လည္း လုိအပ္ပါတယ္။ ကုိယ္တုိင္ကေတာ့ independence
ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကုိယ္လုပ္တဲ့ မီဒီယာက မလြတ္လပ္ဘူးဆုိရင္ေတာ့ အဲဒီ မီဒီယာရဲ႕ေပၚလစီကုိ
မေက်ာ္ႏုိင္ပါဘူး။

ကုိယ့္ရဲ႕ လြတ္လပ္မႈက အတုိင္းအတာရွိသလုိ အယ္ဒီတာေတြရဲ႕ ပုံသြင္းမႈေတြ မရွိဖုိ႔၊
အယ္ဒီတာေတြကုိယ္တုိင္ ဘက္မလုိက္မႈကုိ နားလည္ဖုိ႔ လုိအပ္တယ္။

ကုိယ့္သတင္းသမားေတြကုိလည္း မွ်မွ်တတေဖာ္ျပႏုိင္ေအာင္ ေစခုိင္းႏုိင္ရင္ အဲဒီမီဒီယာက
ေကာင္းမယ္။ တကယ္လုိ႔ အယ္ဒီတာေတြကေရာ၊ ပုိင္ရွင္ကပါ ပါတီတစ္ခုခု၊ လူပုဂၢဳိလ္
တစ္ေယာက္ေယာက္ကုိ သေဘာက်ၿပီး အသားေပးတယ္ဆုိရင္ေတာ့ အဲဒီမီဒီယာက
ဘက္လုိက္ဖုိ႔ ရာခုိင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားေနပါၿပီ။

* ၂၀၁၀ နဲ႔ ၂၀၁၂ ေရြးေကာက္ပြဲေတြေနာက္ပုိင္းမွာ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ မီဒီယာေလာက
အေျခအေနကုိ သုံးသပ္ေပးပါ။

အဲဒီေရြးေကာက္ပြဲေတြေနာက္ပိုင္း ႏုိင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲျဖစ္စဥ္ေတြထဲမွာ မီဒီယာက
တျခားနယ္ပယ္ေတြကထက္စာရင္ ပုိၿပီးေတာ့ ျမန္ဆန္ေျပာင္းလဲတယ္။

ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ မီဒီယာသမားေတြကုိယ္တုိင္ အေျပာင္းအလဲျဖစ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္တယ္။

ဒါေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာကပါ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ မီဒီယာ ေရွ႕ကုိတုိးတက္ေျပာင္းလဲလာတယ္လုိ႔
အကဲျဖတ္ၾကတယ္။

မီဒီယာဥပေဒေတြ၊ သတင္းတင္ျပမႈနဲ႔ သတင္းရယူပုိင္ခြင့္ေတြ တုိးတက္လာတယ္။

ဒါေပမဲ့ ဖြဲ႕စည္းပုံအရ သတင္းသမားေတြကုိ အာမခံႏုိင္ဖုိ႔ဆုိရင္ေတာ့ ေ၀းေနေသးတယ္။

လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနပါေသးတယ္။ ခုဆုိရင္ အေရွ႕ ေတာင္အာရွ ၁၀ ႏုိင္ငံမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕
သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္က အဆင့္ (၄) ေရာက္လာၿပီ။

စစ္အစုိးရလက္ထက္တုန္းက အဆင့္ (၁၀)၊ ေနာက္ပိုင္း အဆင့္ (၅) နဲ႔ အခုဆုိရင္ အဆင့္ (၄)
ဆုိေတာ့ ေတာ္ေတာ္ တက္လာတယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရပါတယ္။

* အခု ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲက မီဒီယာအတြက္ေရာ ဘယ္ေလာက္အထိ အေရးပါမလဲ။
ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီးကာလမွာ မီဒီယာေတြအေပၚ ဘယ္လုိ သက္ေရာက္ေျပာင္းလဲမႈေတြ
ရွိလာမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ႏုိင္မလဲ။

လာမယ့္ေရြးေကာက္ပြဲက လူေတြအတြက္ အေရးႀကီးေနေတာ့ အဲဒီေရြးေကာက္ပြဲကုိ
ေစာင့္ၾကည့္မယ့္ မီဒီယာကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

ရလာမယ့္ ရလဒ္ကလည္း ႏုိင္ငံအသြင္ကူးေျပာင္းေရးအတြက္ ပုိၿပီးေရွ႕ေရာက္ဖုိ႔၊
ဒီမုိကေရစီလမ္းေၾကာင္းေပၚကို ျမန္ျမန္ေရာက္ဖုိ႔ အေထာက္အကူျပဳ ခဲ့ရင္ မီဒီယာကလည္း
အဲဒီအက်ဳိးေက်းဇူးကုိ ခံစားရမွာပါ။

မီဒီယာရဲ႕ ဥပေဒပုိင္းအရေရာ၊ လက္ေတြ႕ပုိင္းေရာ၊ လုပ္ပုိင္ခြင့္ပါ ပုိရလာမယ္။

ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ မီဒီယာ ခ်ိတ္ဆက္ေနတယ္လုိ႔ ျမင္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကုိ ေျပာရင္ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးတဲ့ အခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ လူထု ေရြးခ်ယ္လုိက္တဲ့
အစုိးရသစ္တာ၀န္ယူတဲ့ ကာလကုိ ေျပာရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဘယ္လုိ အစုိးရ တက္လာမလဲဆုိတဲ့
အေပၚပဲ မူတည္ေနပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ မီဒီယာသမားေတြက ကုိယ္ေတြအခြင့္အေရးအတြက္ ကုိယ္တုိင္ေျပာၾက
လုပ္ၾကေတာ့ တျခားက႑ေတြထက္ေတာ့ ေရွ႕ကုိ ပုိေရာက္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

အသစ္တက္လာမယ့္ အစုိးရကလည္း မီဒီယာရဲ႕ အေရးပါမႈကုိ အခုထက္ပုိၿပီးေတာ့ နားလည္ဖုိ႔
လုိလိမ့္မယ္။

လုိအပ္တဲ့ မီဒီယာဥပေဒေတြ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ခ်မွတ္ေပးေစခ်င္တယ္။

႐ုပ္သံဆုိရင္လည္း အခု ပုံႏွိပ္တုိ႔ အြန္လုိင္းတုိ႔လုိမ်ဳိး အျပင္က လုိင္စင္နဲ႔ ေလွ်ာက္လုိ႔မရေသးေတာ့
အားနည္းေနပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ လုိအပ္တဲ့ ႐ုပ္သံဥပေဒလုိမ်ဳိးေတြ လုပ္ေပးဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

* ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလေတြမွာ မီဒီယာက ပုိၿပီးလြတ္လပ္တယ္၊
တုိးတက္တယ္ဆုိေပမယ့္ ဆုိးရြားေနေသးတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိေနေသးတာကုိေရာ
ဘယ္လုိျမင္ပါသလဲ။

ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ေန႔စဥ္ သတင္းစာထုတ္ေ၀ခြင့္ေတြ၊ သတင္း လြတ္လပ္စြာ
ေဖာ္ျပခြင့္ေတြ ပုိမ်ားလာတယ္။

အဲဒီလုိ လြတ္လပ္စြာေရးလာၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ တခ်ဳိ႕ အက်ဳိးစီးပြားေတြကို ထိခိုက္မႈေတြ ရွိလာတယ္။

အဲဒီအေနအထားမွာ အဲဒီ အဖြဲ႕အစည္းေတြ (အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းေတြ)က ဒီအထိေတာ့
လက္မခံႏိုင္ဘူးဆုိတဲ့ ဥပမာ - တရားစီရင္ေရးကုိ ဖိအားေပးတာမ်ဳိးနဲ႔ မီဒီယာသမားေတြ
ေထာင္ခ်ခံရတာေတြရွိတယ္။

အဲဒါေတြကုိ ျပန္ၾကည့္ရင္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံရဲ႕ မီဒီယာသမားေတြရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ့
စံခ်ိန္စံၫႊန္းေတြေလာက္ေတာ့ ရေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ေသးပါဘူး။

ႏုိင္ငံေတာ္ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ အက္ဥပေဒ၊ ၁၇ (၁)၊ ပုဒ္မ ၅၀၀ က ျပစ္မႈဆုိင္ရာအက္ဥပေဒ
ျဖစ္ေနေသးတာတုိ႔၊ အီလက္ထရြန္းနစ္ အက္ဥပေဒကလည္း အေရးယူမယ္ဆုိရင္
ခ်က္ခ်င္းအေရးယူႏုိင္ေသးတာတုိ႔လုိ စိန္ေခၚမႈေတြ ရွိေနေသးပါတယ္။

* ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မီဒီယာသမားေတြ၊ သတင္းဌာနေတြ သတိထားရမယ့္
အေၾကာင္းအရာက ဘာျဖစ္မလဲ။

ကြ်န္ေတာ့္အျမင္ကေတာ့ သတင္းသမားေတြၾကားထဲမွာ ေ၀ခြဲမရတာေတြ ရွိတယ္။ လူတုိင္းကုိ
မေျပာလုိပါဘူး။ သတင္းသမားနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးထဲမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈေတြေပါ့။

ဥပမာ - ဒီေရြးေကာက္ပြဲက ႏုိင္ငံ့အေျပာင္း အလဲျဖစ္တာမုိ႔ သတင္းသမားေတြကုိယ္တုိင္
ဘက္မလုိက္လုိ႔ မရဘူး၊ ဘက္လုိက္ရမယ္ဆုိတဲ့ အယူအဆပုိင္းဆုိင္ရာ ႐ႈပ္ေထြးမႈေတြ ရွိတယ္။

တစ္ခါတေလမွာ တခ်ဳိ႕ေသာ သတင္းသမားေတြက ဘယ္ပါတီကုိ ေထာက္ခံပါတယ္၊ ဘယ္သူ႔ကုိ
ေထာက္ခံပါတယ္ဆုိတာကုိ ပရိသတ္သိေအာင္ ေျပာတာေတြ၊ ဆုိရွယ္မီဒီယာေတြမွာ
ေရးတာေတြရွိတယ္။

အမွန္ေတာ့ မွန္တဲ့ ဘက္ဆိုတာ လုိက္စရာမလုိဘူး၊ တကယ္ျဖစ္ပ်က္တဲ့ အခ်က္အလက္မွန္ကုိ
တင္ျပရင္ ျပည္သူက ဆုံးျဖတ္ပါလိမ့္မယ္။

သတင္းသမားက တကယ္လူေတြ သိသင့္တာေတြတင္ျပရင္ ဆုံးျဖတ္ႏုိင္ၾကပါလိမ့္မယ္။

ကုိယ္တုိင္က ဘာကုိဘယ္လုိလုပ္ပါလုိ႔ ေျပာမယ့္အစား သိသင့္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္မွန္
ေတြကို ထုတ္ျပရပါမယ္။

သတင္းစာဆရာ တစ္ေယာက္ရဲ႕တာ၀န္ကုိ ေက်ပြန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္
ဘယ္သူ႔ကုိမဲေပးပါ၊ ဘယ္သူ႔ကုိ မဲမေပးပါနဲ႔လုိ႔ ေျပာစရာ မလုိေလာက္ေအာင္ကုိ လူထုက
သိပါလိမ့္မယ္။

ႏုိင္ငံေရးပါတီနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အျမင္ေတြခ်ည္း မဟုတ္ဘဲ သာမန္ျပည္သူေတြကေရာ
ဘာျမင္သလဲ၊ ဘာလုိခ်င္သလဲ ဆုိတာကုိ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြဆီျပန္ေျပာေပးဖုိ႔က ကြ်န္ေတာ္တုိ႔
မီဒီယာသမားေတြရဲ႕ တာ၀န္ ျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခါတေလမွာ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က အာဏာရွိတဲ့သူ၊ တာ၀န္ႀကီးႀကီးယူတဲ့သူ၊ နာမည္ႀကီး
ေခါင္းေဆာင္ပုိင္းေတြပဲ စာမ်က္ႏွာေတြမွာ တင္ျပေလ့ရွိတယ္။

လူေတြရဲ႕ အျမင္ကိုေမးၿပီး သိသင့္တဲ့ အခ်က္အလက္ကုိ ေျပာတဲ့အခါမွာေတာ့
အားနည္းေနပါတယ္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


ရာသီဥတုအေျခအေန

အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - ျပည္တြင္းသတင္း