ျမန္မာကဗ်ာေတြ ကမၻာျပန္႔ၿပီ

၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း နယူးဇီး႐ိုးျပခန္းမွာ ေတြ႕ရတဲ့Mr Byrne ။ ရတနာ/ ျမန္မာတိုင္း(မ္)၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း နယူးဇီး႐ိုးျပခန္းမွာ ေတြ႕ရတဲ့Mr Byrne ။ ရတနာ/ ျမန္မာတိုင္း(မ္)

ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလုိင္လက အဂၤလန္ႏုိင္ငံမွာ ထုတ္ေ၀ခဲ့တဲ့ ျမန္မာေခတ္ၿပိဳင္ကဗ်ာ မ်ားစာအုပ္ကုိ
လာမယ့္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလမွာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာ ထုတ္ေ၀ ေတာ့မယ့္အျပင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ
အပါအ၀င္ အာရွႏုိင္ငံေတြမွာလည္း ၀ယ္ယူရရွိႏုိင္ ေတာ့မွာပါ။

"Bones Will Crow" အမည္ ေပးထားတဲ့ ဒီကဗ်ာစာအုပ္ကုိ ျမန္မာ ကဗ်ာဆရာ ကုိကုိသက္နဲ႔
အဂၤလန္ႏုိင္ငံ အေျခစုိက္ကဗ်ာဆရာJames Byrne တုိ႔ႏွစ္ဦး ပူးေပါင္းၿပီး စီစဥ္ထုတ္ေ၀ခဲ့တာ
ျဖစ္ပါတယ္။

အဂၤလိပ္-ျမန္မာႏွစ္ဘာသာနဲ႔ ေဖာ္ျပ ထားတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ ျမန္မာေခတ္ၿပိဳင္ ကဗ်ာဆရာေတြ
ျဖစ္တဲ့ တင္မုိး၊ သစၥာနီ၊ ေအာင္ခ်ိမ့္၊ မအိ၊ ေမာင္ေခ်ာႏြယ္၊ ေမာင္ျပည့္မင္း၊ ခင္ေအာင္ေအး၊
ေဇယ်ာလင္း၊ ေမာင္သိန္းေဇာ္၊ မုိဃ္းေဇာ္၊ မုိးေ၀၊ ကုိကုိသက္၊ အိႁႏၵာ၊ ပန္ဒုိရာနဲ႔ ေမာင္ယုပန္
တုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြကုိ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။

Mr Byrne ဟာ ကဗ်ာဆရာ သစၥာနီ နဲ႔အတူ ဒီေအာက္တုိဘာလအတြင္းမွာ ပဲ ရန္ကုန္မွာရွိတဲ့
နယူးဇီး႐ုိးအႏုပညာ စတူဒီယုိမွာ ၁၀ ရက္ၾကာ ကဗ်ာအလုပ္႐ုံ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုကုိ ဦးစီးျပဳလုပ္
ခဲ့ပါ ေသးတယ္။

ျမန္မာကဗ်ာေတြကို ေဖာ္ထုတ္ခ်င္တာေၾကာင့္ စာအုပ္စီစဥ္ျဖစ္တာလို႔ အဲဒီအလုပ္႐ံု ေဆြးေႏြးပြဲမွာ
Mr Byrne က ျမန္မာတိုင္း(မ္)ကို ေျပာပါတယ္။

အဂၤလန္က၊ အႀကီးဆုံးစာၾကည့္တိုက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ကဗ်ာေတြနဲ႔ ကဗ်ာ ဆရာေတြအေၾကာင္း
သိခ်င္တာေၾကာင့္ လုိက္လံရွာေဖြခဲ့ေပမယ့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးကိစၥေတြကုိပဲ
ေတြ႕ရွိတာခဲ့တယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

"ျမန္မာကဗ်ာေတြကုိ ရွာရတာ အရမ္း ခက္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း ကြ်န္ေတာ့ရဲ႕ ျမန္မာကဗ်ာ
စာအုပ္ ထုတ္ခ်င္တဲ့စိတ္ ကူးေတာင္ အစပုိင္းမွာ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဘူး။ အိပ္မက္တစ္ခုကုိ အေကာင္
အထည္ေဖာ္ေနတာပဲလုိ႔ေတာင္ စဥ္းစား မိတဲ့အထိပါပဲ"လုိ႔ သူ႔အေတြ႕အၾကံဳကို ျပန္ေျပာင္းေျပာ
ျပပါတယ္။

၂၀၀၆ ခုႏွစ္က သူ႔ကုိယ္ပုိင္မဂၢဇင္း The Wolf မွာ ျမန္မာကဗ်ာဆရာ ေစာေ၀ရဲ႕ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကုိ
ပထမဆုံး ထည့္သြင္းေဖာ္ျပၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ မိတ္ေဆြျဖစ္သူ ပန္းခ်ီဆရာ ကုိထိန္လင္း နဲ႔
ဇနီး Vicky Bowman တုိ႔ကုိ ျမန္မာ ကဗ်ာဆရာေတြအေၾကာင္း ေစ့ေစ့စပ္ စပ္ေမးျမန္းခဲ့တယ္လုိ႔
Mr Byrne က ေျပာပါတယ္။

သူက ၂၀၀၆ ခုႏွစ္အထိ ျမန္မာႏုိင္ငံက ကဗ်ာဆရာေတြအေၾကာင္းနဲ႔ပတ္ သက္ၿပီး ေစာေ၀၊
မင္းသု၀ဏ္နဲ႔ ဆရာ ေဇာ္ဂ်ီတုိ႔ေလာက္ပဲ ရွိတယ္လုိ႔ေတာင္ ထင္မွတ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကဗ်ာဆရာ ေစာေ၀ကေတာ့ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ ဘီဘီစီကေန ထုတ္လႊင့္ခဲ့တဲ့ 'ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၄'
ကဗ်ာနဲ႔ အေနာက္ႏုိင္ငံ သားေတြရဲ႕အာ႐ုံကုိ သိမ္းပုိက္ႏုိင္ခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ္ ဘယ္သူ႔ကုိမွ ပုတ္ခတ္ ၿပီးမေျပာပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာဆရာ ေစာေ၀ကုိ
အေနာက္ ႏိုင္ငံေတြမွာ ျမန္မာ ႏုိင္ငံရဲ႕ ကဗ်ာဆရာႀကီး တစ္ဦးအျဖစ္ ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ၾကတာကုိ
ေတာ့ သိပ္ ဘ၀င္မေတြ႕လွဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ သူ႔လုိပဲ ေမာ္ဒန္ကဗ်ာေတြ
ေရးေနတဲ့ ကဗ်ာဆရာေတြရွိဦးမယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီကဗ်ာဆရာေတြနဲ႔ သူ ဘာေတြ ကြာေနလဲ
ဆုိတာကုိလည္း သိခ်င္ခဲ့ တယ္"လုိ႔ Mr Byrne ကေျပာပါတယ္။

၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေနာက္ပုိင္းေလာက္မွာေတာ့ ျမန္မာကဗ်ာဆရာေတြ ျဖစ္တဲ့ ျမေအး၊ ဘုန္းသက္ပုိင္၊
မေနာ္ဟရီတုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာငါးပုဒ္ေက်ာ္ကုိThe Wolf မဂၢဇင္းမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ထိန္လင္းနဲ႔ Ms Bowman
တုိ႔ကုိ ျမန္မာႏုိင္ငံက ေခတ္ ေပၚကဗ်ာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပူးတြဲအမွာစာ တစ္ခု ေရးသားေပးဖို႔
ေတာင္းဆိုခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

"မင္းသု၀ဏ္နဲ႔ ေဇာ္ႀကီးတုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာ ေတြကုိ ဘာသာျပန္ေပးဖုိ႔ ကဗ်ာဆရာ ေမာင္သာႏုိးနဲ႔
ကြ်န္ေတာ္ အဆက္အသြယ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္ထိ ျမန္မာေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာ
ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္ ေမးခ်င္ တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနေသးတယ္။ ကဗ်ာဆရာ
ေဇယ်ာလင္း ေနာက္ၿပီး ခင္ေအာင္ေအးတုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္ ပုိပုိၿပီး ဖတ္ၾကည့္တဲ့
အခါ သူတုိ႔ကဗ်ာေတြက ကြ်န္ေတာ့ကုိ ျမန္မာေခတ္ေပၚ ကဗ်ာေတြအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး
ပုိၿပီးစိတ္အားထက္သန္ေစခဲ့ တယ္"လုိ႔ ျမန္မာကဗ်ာေတြအေပၚ သူ႔ရဲ႕စိတ္အားထက္သန္မႈကို
ေျပာပါတယ္။

ဘယ္ေလာက္မ်ားေတာင္ စိတ္အား ထက္သန္သလဲဆို Mr Byrne ဟာ ၂၀၀၈ နဲ႔ ၂၀၀၉
ခုႏွစ္ေတြမွာ နယူး ေယာ့ခ္မွာ ပညာသင္ၾကားဖုိ႔ ပညာသင္ ဆုတစ္ခု ရရွိခဲ့ေပမယ့္ ျမန္မာကဗ်ာ
ေတြ ကုိ စုစည္းထုတ္ေ၀မယ့္ သူ႔ရဲ႕စိတ္ကူး ကုိပဲ ဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ ခဲ့တယ္လုိ႔
ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာကဗ်ာေတြအေၾကာင္း နားလည္ၿပီး သူနဲ႔အတူ ပူးတြဲလုပ္မယ့္သူေတြ ကုိ ရွာရတာ အေတာ္
ခက္ခဲေပမယ့္ ေမာင္သာႏုိး၊ ေဇယ်ာလင္းနဲ႔ ကုိကုိသက္ တုိ႔ကေတာ့ ကဗ်ာေတြကုိ မိခင္ဘာသာ
စကားကေန အဂၤလိပ္ဘာသာနဲ႔ ျပန္ေရး ရာမွာ အထူးကြ်မ္းက်င္မႈရွိတယ္လုိ႔ သူ ယူဆတဲ့အတြက္
သူတုိ႔နဲ႔အတူ အမ်ားဆုံး အလုပ္အတူ တြဲလုပ္ခဲ့တယ္လုိ႔လည္း ဆုိပါတယ္။

"တကယ့္လက္ရာေျပာင္ေျမာက္လွ တဲ့ ကဗ်ာေရးသားမႈေတြနဲ႔အတူ ကဗ်ာ ဆရာ အေယာက္
၁၀၀ ေက်ာ္ကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ရွာေတြ႕ခဲ့တယ္။ ေနာက္ ဒီကဗ်ာေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ျမန္ျမန္
ဆန္ဆန္ပဲ အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ဆုိခဲ့ တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာဆရာေတြကုိ သူတုိ႔ရဲ႕ကဗ်ာေတြ
ထုတ္ေ၀ဖုိ႔ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဆက္သြယ္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္တုန္းကေတာ့ ကဗ်ာဆရာအမ်ားစုဟာ အဲဒီ
အခ်ိန္က အစုိးရနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စုိးရြ႕ံမႈေတြရွိခဲ့တ့ဲ အတြက္ သူတုိ႔ကဗ်ာေတြ စာအုပ္ထဲမွာ ထည့္ဖုိ႔
လက္တြန္႔ခဲ့ၾကတယ္ေလ"လုိ႔ ၾကံဳရတဲ့အခက္အခဲတစ္ခုကိုေျပာျပပါတယ္။

"ဒီစာအုပ္အတြက္ ကဗ်ာေတြ ေရြးရတာ ေတာ္ေတာ္ပင္ပန္းတဲ့ အလုပ္ပါပဲ။ ေရွးက ကဗ်ာ
ဆရာႀကီးေတြကုိပဲ ေရြးရမလား (ဒါမွမဟုတ္) လူငယ္ေခတ္ေပၚက ဗ်ာဆရာေတြကုိပဲ ေရြးရမလား
ဆုိၿပီး ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဆုံးျဖတ္ရခက္ခဲခဲ့ပါတယ္"လုိ႔ Mr Byrne က ေျပာပါတယ္။

ေနာက္ဆုံးမွာေတာ့ ဒုတိယကမၻာစစ္ ကာလက ကဗ်ာဆရာတခ်ဳိ႕နဲ႔ လူငယ္ ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာ
အခ်ဳိ႕ကုိ ေရြးခ်ယ္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ စာမ်က္ႏွာ ၉၀၀ ခန္႔ရွိတဲ့ ကဗ်ာေတြကုိ ဘာသာ
ျပန္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာေပါင္း ခ်ဳပ္အျဖစ္ စာမ်က္ႏွာ ၃၀၀ ေလာက္ပဲ ထုတ္ႏုိင္ခဲ့တယ္
လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ကဗ်ာေတြ ဘာသာျပန္ဖုိ႔အတြက္ကုိ ကုိသက္နဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ေန႔တုိင္းဆုိသလုိ အလုပ္လုပ္ခဲ့တယ္။
ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ဘာ သာျပန္ဆုိမႈတစ္ခုကုိ ရဖုိ႔အတြက္ ကဗ်ာ တစ္ေၾကာင္းတုိင္း တစ္ေၾကာင္းတုိင္း
စကားလုံးအလုံးတုိင္း အလုံးတုိင္းနဲ႔ ၀ဏၰသံတစ္ခုခ်င္းစီကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ေသခ်ာစစ္ေဆးတယ္။
ဘာသာျပန္ဆုိ တာဟာ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လုံးရဲ႕ အဓိပၸာယ္ ကုိ ေျပာင္းလဲႏိုင္တယ္ေလ။ ေနာက္ၿပီး
ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က ကဗ်ာဆရာေတြအေပၚ တေလးတစားထားၿပီး လုပ္ခ်င္တာ" လုိ႔ Mr Byrne က
ေျပာပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ့အတြက္ အရမ္းကုိ အေရး ပါလွတဲ့ ဒီစာအုပ္ဟာ ေနာက္ႏွစ္ဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ
၀ယ္ယူရရွိႏိုင္ေတာ့မွာပါ။ အခုေတာ့ စာအုပ္ထုတ္ေ၀ဖုိ႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရဖုိ႔ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ႀကိဳးစား
ေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အင္တာနက္မွာေတာ့ န-ဘသသု အျဖစ္ လူတုိင္းဖတ္႐ႈလုိ႔ ရေနပါ ၿပီ"
လုိ႔လည္း ေျပာပါတယ္။

ကဗ်ာဆရာ ေမာင္ျပည့္မင္းကလည္း Bones Will Crow စာအုပ္မွာ သူ႔ရဲ႕ ကဗ်ာေတြကုိထည့္ဖုိ႔
ခြင့္ျပဳခ်က္နဲ႔ပတ္ သက္ၿပီး ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ သူ႔ဆီကုိ ဆက္သြယ္ခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ ျမန္မာတိုင္း(မ္)
ကို ေျပာပါတယ္။

"အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကြ်န္ေတာ့ကဗ်ာေတြ က အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ထားၿပီးသားေတြ။ အဆင့္သင့္
ထုတ္႐ံုပဲ။ အယ္ဒီတာ ေတြကလည္း ကြ်န္ေတာ့ကုိ အျခားေခတ္ ေပၚျမန္မာကဗ်ာဆရာေတြ
အေၾကာင္း ေမးၾကတယ္။ ကဗ်ာေတြထုတ္ဖုိ႔အတြက္ ကြ်န္ေတာ္ တကယ္၀မ္းသာတယ္။
ျပီး ေတာ့ ျမန္မာကဗ်ာကုိ ကမၻာက သိေတာ့ မယ္ဆုိေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ အရမ္းေပ်ာ္တယ္" လုိ႔
၊ေမာင္ျပည့္မင္းက၊ဆိုပါတယ္။

ကဗ်ာကုိ ဘာသာျပန္ရာမွာ စကားလုံး အလုိက္၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ကဗ်ာရဲ႕ဆုိလုိ ရင္းအဓိပၸာယ္ကုိ
ထိန္းသိမ္းရင္း အခ်ဳိ႕ စကားလုံးေတြကုိ ေျပာင္းျခင္းဆုိတဲ့ ဘာသာျပန္နည္းႏွစ္နည္း ရွိတယ္လုိ႕
ေမာင္ျပည့္မင္းက ရွင္းျပပါတယ္။

"အခ်ဳိ႕ဘာသာျပန္ေတြက ဖတ္လုိက္ ရင္ေတာ့ ပုိေကာင္းသလုိပဲ။ ဒါေပမယ့္ ကဗ်ာရဲ႕ ဆုိလုိရင္း
အဓိပၸာယ္ေပ်ာက္ၿပီး မူရင္းကဗ်ာကုိ ပ်က္သြားႏုိင္တယ္။ ဒါ ေပမယ့္ အျခားဘာသာျပန္ေတြမွာ
က် ေတာ့ ဇာတ္ေၾကာင္းရဲ႕အဓိပၸာယ္ကုိ တကယ္ ထပ္ျဖည့္ၿပီး ေရးလုိ႔ရတယ္"လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

"ဒီကဗ်ာစုစည္းမႈစာအုပ္မွာပါ၀င္တဲ့ ကဗ်ာေတြဟာ ျမန္မာကဗ်ာဆရာအခ်ဳိ႕ ကုိပဲ ကုိယ္စား
ျပဳတာလို႔ ကြ်န္ေတာ္ထင္ ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ကဗ်ာဆရာေတြ အမ်ားႀကီးနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ကဗ်ာ
ေတြအမ်ား ႀကီး က်န္ခဲ့တယ္။ ဒါဟာလည္း အယ္ဒီ တာေတြရဲ႕ အမွားေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။
စာမ်က္ႏွာအကန္႔အသတ္ခ်က္အရပဲ ထည့္လုိ႔ရတာကုိး"လုိ႔ ေမာင္ျပည့္မင္း က ေျပာပါတယ္။

သူက အေနာက္ႏုိင္ငံေတြမွာ ဒီ Bones Will Crow ကဗ်ာစုစည္းမႈ စာအုပ္ထုတ္ေ၀မႈဟာ ျမန္မာ
ကဗ်ာ ေလာကမွာ ေျပာင္းလဲမႈအခ်ဳိ႕ ျဖစ္လာႏုိင္ မယ္လုိ႔ သူေမွ်ာ္လင့္မိေၾကာင္းလည္း ဆိုပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ႏုိင္ငံဟာ ႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္ တံခါးပိတ္ေနခဲ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကဗ်ာဆရာေတြလည္း
ျပင္ပႏုိင္ငံေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္မလုပ္ႏုိင္ခဲ့ဘူး။ ဒါေပမယ့္  ကြ်န္ေတာ္တုိ႔  ေခတ္ေပၚကဗ်ာဆရာ
ေတြဟာ သူတုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာေရးသားမႈလုပ္ ငန္းကုိ တုိးတက္လာေအာင္ ဆက္ႀကိဳး စားခဲ့တယ္။
အခုေတာ့ ျမန္မာကဗ်ာ ဆရာေတြအတြက္ တံခါးႀကီးပြင့္သြားၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလုိလမ္းပြင့္လာ
တာဟာ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ကဗ်ာေရးသားမႈေတြကုိ တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေအာင္ အေထာက္ အပံ့
ေပးႏုိင္မယ္လုိ႔ ကြ်န္ေတာ္ ထင္ပါတယ္" လုိ႔ ကဗ်ာဆရာ ေမာင္ျပည့္မင္းက ေျပာပါတယ္။ 

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - လူမႈဘ၀ရသစံုလင္