လူ႔အခြင့္အေရးပြဲေတာ္တြင္ 'ေမွာ္' မွတ္တမ္းကားက 'ေအာင္ဆန္းစုၾကည္'ဆုနဲ႔ 'ဟံသာ၀တီဦး၀င္းတင္'ဆု ႏွစ္ဆုလုံးကို ဆြတ္ခူးသြား

ဉာဏ္ေဇထက္ / ျမန္မာတိုင္း(မ္)ဉာဏ္ေဇထက္ / ျမန္မာတိုင္း(မ္)

ကခ်င္ျပည္နယ္က ဖားကန္႔ေက်ာက္ေမွာ္တြင္းေတြမွာ ပင္ပန္းဆင္းရဲဒုကၡခံၿပီး ေက်ာက္တူးေနၾကတဲ့
ျမန္မာ ႏုိင္ငံက အေျခခံလူတန္းစားတစ္ရပ္ရဲ႕ဘ၀မွန္ကုိ ေဖာ္က်ဴးထားတဲ့ 'ေမွာ္' မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္
ကားက ေလးႀကိမ္ေျမာက္ လူ႔အခြင့္အေရးလူ႔ဂုဏ္သိကၡာႏုိင္ငံ တကာ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ေပးအပ္ခဲ့တဲ့
ဆုေပါင္း ၁၀ ဆု ထဲက အျမင့္ဆံုးဆုေတြျဖစ္တဲ့ 'ေအာင္ဆန္းစုၾကည္'ဆု နဲ႔ 'ဟံသာ၀တီဦး၀င္းတင္'
ဆုတုိ႔ကုိ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ဆြတ္ခူးသြားခဲ့ပါတယ္။

အဖုိးတန္ေက်ာက္ေတြကုိ အသက္နဲ႔ရင္းၿပီး ေျမႀကီး ထဲက အလုအယက္တူးေဖာ္ေနၾကတဲ့
လူသားေတြနဲ႔ သူတုိ႔မိသားစု၀င္ေတြအေၾကာင္းကို ပီျပင္လွပတဲ့ တင္ဆက္မႈေတြနဲ႔ ႐ုိက္ကူး
ထားတဲ့ မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္က ဇာတ္သိမ္းမွာလည္း ဒီေက်ာက္မ်က္ေတြ ဘယ္ေရာက္ သြားလဲ၊
ဘယ္သူေတြက အက်ဳိးခံစားခြင့္ရၿပီး ဘာေၾကာင့္အသက္နဲ႔ရင္းၾကရတာလဲ စတဲ့ေမးခြန္းေတြ နဲ႔
ပရိသတ္ကုိ ဖမ္းစားႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္ဆုတည္းေသာ ႏိုင္ငံတကာဆုျဖစ္တဲ့ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆု (ႏိုင္ငံတကာဇာတ္ကား)ကိုေတာ့ Behemoth လို႔အမည္ေပးထားတဲ့ မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္နဲ႔
တ႐ုတ္ဒါ႐ုိက္တာ Zhao Liang က ရရွိသြားပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ဧရာမသတၱဳတြင္းႀကီးေတြ၊
သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္းညစ္ညမ္းမႈေတြနဲ႔ လူသူမေနေတာ့တဲ့ ၿမိဳ႕ျပႀကီးေတြကို ကဗ်ာစာပိုဒ္ေတြ
ေနာက္ခံအသံုးျပဳၿပီး ႐ိုက္ကူးထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ေလးႀကိမ္ေျမာက္ လူ႔အခြင့္အေရး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႏုိင္ငံတကာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္အျဖစ္
ဇြန္လ ၁၄ ရက္ကေန ၁၈ ရက္ေန႔အထိ ေနျပည္ေတာ္နဲ႔ ဂ်န္းရွင္းေမာ္တင္ ႐ုပ္ရွင္႐ုံတုိ႔မွာ
ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ဇာတ္ကားေပါင္း ၄၀ ျပသခဲ့ၿပီး ဆုေပးပြဲအခမ္းအနားကုိေတာ့ ဇြန္လ ၁၉ ရက္ေန႔မွာ
ဆူးေလရွန္ဂရီလာဟိုတယ္မွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဆုရရွိတဲ့ 'ေမွာ္' (Vein) ဇာတ္ကားကုိ
လူငယ္ဒါ႐ုိက္ တာ ကုိဂ်က္၊ ထက္ေအာင္စံနဲ႔ ၿဖိဳးေဇယ်ာေက်ာ္တုိ႔က ႐ုိက္ကူးခဲ့တာျဖစ္ၿပီး
လက္ရွိျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အေၾကာင္း အရာမွန္ေတြကုိ မွ်ေ၀တင္ျပခ်င္တဲ့ စိတ္တစ္ခုတည္းနဲ႔
အခက္အခဲေပါင္းမ်ားစြာၾကားက ႐ုိက္ကူးခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။ "ဆုရမယ္လုိ႔
မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ပါဘူး။ ခုလုိဆုရတဲ့အတြက္ ၀မ္းသာေပမဲ့ ဒီသဘာ၀သယံဇာတ က်ိန္စာဆုိးကေန
လြတ္ေျမာက္ႏုိင္ပါေစလုိ႔ပဲ အဓိက ဆုေတာင္းမိပါ တယ္"လုိ႔ ဆုရရွိသူေတြျဖစ္တဲ့ ကုိဂ်က္၊
ထက္ေအာင္စံ နဲ႔ ၿဖိဳးေဇယ်ာေက်ာ္တုိ႔က ဆုလက္ခံအၿပီးမွာ ေျပာခဲ့ ပါတယ္။ ဇာတ္လမ္းတုိဆု
ကုိေတာ့ ၿပိဳင္ပြဲ၀င္ဇာတ္လမ္းတို ေပါင္း ၁၁ ကားထဲက လူငယ္ဒါ႐ုိက္တာ ေနမင္းတင္ရဲ႕
'မ်က္ႏွာဖုံး' ဇာတ္ကားက ဆြတ္ခူးသြားပါတယ္။ ဟန္ေဆာင္ေနၾကရတဲ့ လူအသီးသီးရဲ႕
တစ္ေန႔တာ မ်က္ႏွာဖုံးေတြအေၾကာင္းကုိ ေသေသသပ္သပ္ေလး ႐ုိက္ကူးထားတဲ့
ဇာတ္ကားေကာင္းတစ္ကား ျဖစ္ၿပီး တင္ျပခ်က္ေတြ ဆန္းျပားတာမို႔ ပရိသတ္ရင္ထဲ ေရာက္ေအာင္ ျပႏုိင္တဲ့ဇာတ္ကားအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခဲ့တာ ျဖစ္တယ္လို႔
ဆုေရြးခ်ယ္ေရးအဖြဲ႕၀င္ျဖစ္တဲ့ မသီတာ (စမ္းေခ်ာင္း)က ဆုေပးပြဲအခမ္းအနားမွာ၊ေျပာခဲ့ပါတယ္။

"ဆုရဖုိ႔ ဘယ္လုိမွကုိ မစဥ္းစားခဲ့ဘူး။ လူ႔အခြင့္ အေရး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္နဲ႔လည္း
သိပ္အံ၀င္ ခြင္က်မဟုတ္ဘဲ ကြ်န္ေတာ္ ျပခ်င္တဲ့အယူအဆကုိ တင္ျပခဲ့တာပါ။ ၿပီးေတာ့
မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္လည္း နည္းနည္းဆန္ေနေတာ့ ဆုရမယ္လုိ႔ တကယ္မထင္ခဲ့ ပါဘူး"လုိ႔
ဒါ႐ုိက္တာ ေနမင္းတင္က ဆုလက္ခံရယူ အၿပီးမွာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းပဲ ေျပာပါတယ္။
"March 13" ဆုကို (၁၉၈၈ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၃ ရက္ ေန႔မွာ တကၠသုိလ္ေက်ာင္းသားေတြဟာ
လူ႔အခြင့္ အေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပထမဆုံးဆႏၵျပေတာင္းဆုိခဲ့ၾက တဲ့အတြက္ March 13 ဆုကုိ
လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့ ဆုတစ္ခုအျဖစ္ လူ႔အခြင့္အေရး လူ႔ဂုဏ္ သိကၡာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္
စတင္က်င္းပခဲ့တဲ့၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ကတည္းက ထည့္သြင္းေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္) ျမန္မာႏုိင္ငံက
အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ခြဲျခားခံရမႈအေၾကာင္းကုိ ကြင္းကြင္းကြက္ကြက္ျမင္သာေအာင္ ဖန္တီးတင္ဆက္
ထားတဲ့ အယ္နီေမးရွင္းဇာတ္ကား 'ကြ်န္မ မလုိခ်င္တဲ့ ဘ၀' (My life I don't want) နဲ႔ ဒါ႐ုိက္တာ၊
ဉာဏ္က်ယ္ေစက ဆြတ္ခူးႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

"ဆုရဖုိ႔ထက္ လူေတြၾကည့္ဖုိ႔ အဓိကဆုိတဲ့စိတ္ကူး နဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ ဖန္တီးခဲ့တာပါ။ ကြ်န္ေတာ့္စိတ္ကူးေတြ ကုိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ ေငြေၾကး က်ပ္ငါးေထာင္၊ တစ္ေသာင္းကအစ ပါ၀င္ခဲ့ၾကတဲ့သူေတြကုိ
ေက်းဇူးတင္ ပါတယ္။ ခြဲျခားခံရတဲ့ မိန္းကေလးေတြအေၾကာင္းကုိ အခု ကြ်န္ေတာ္အပါအ၀င္
တင္ျပၾကတာ မ်ားေပမဲ့ လက္ေတြ႕မွာပါ တကယ္ကူညီျမႇင့္တင္ႏုိင္ၾကပါေစလုိ႔ ဆႏၵျပဳပါတယ္"လုိ႔
ဉာဏ္က်ယ္ေစက ေျပာပါတယ္။ Vaclav Havel Library ဆုကုိေတာ့ ဒါ႐ုိက္တာ စုိင္းေကာင္းခမ္းနဲ႔
လမင္းဦးတုိ႔ ႐ုိက္ကူးခဲ့ၾကတဲ့ "Peaceful Land" မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္က ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့ၿပီး VOA ဆုကုိေတာ့
ဒါ႐ုိက္တာ ေႏြးဇာျခည္စုိးရဲ႕ "Lovely Bones" (႐ုိးေျမက်) မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္က ရရွိခဲ့ပါတယ္။

'ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆု'နဲ႔ 'ဟံသာ၀တီ၊ဦး၀င္းတင္ဆု'တို႔ကို ရရွိခဲ့တဲ့ 'ေမွာ္'ဇာတ္ကားဖန္တီးသူေတြ ဆုလက္ခံရယူေနၾကစဥေအာင္ျမင္ရဲေဇာ္ / ျမန္မာတိုင္း(မ္)'ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆု'နဲ႔ 'ဟံသာ၀တီ၊ဦး၀င္းတင္ဆု'တို႔ကို ရရွိခဲ့တဲ့ 'ေမွာ္'ဇာတ္ကားဖန္တီးသူေတြ ဆုလက္ခံရယူေနၾကစဥေအာင္ျမင္ရဲေဇာ္ / ျမန္မာတိုင္း(မ္)

"ဧရာ၀တီတုိင္းက မသန္စြမ္းသူေတြရဲ႕ဘ၀ကုိ ႐ုိက္ကူးခဲ့ၿပီး '႐ုိးေျမက်' ဆုိတဲ့ ဇာတ္ကားေခါင္းစဥ္
ရဲ႕အဓိပၸာယ္က တစ္သက္တာ အတူေနထုိင္သြားတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္မဟုတ္ဘဲ 'လူ႔အခြင့္အေရးဆုိတာကုိ သူတုိ႔အ႐ုိးေတြ ေသဆုံးေျမက်သြားတဲ့အထိ မသိခဲ့တဲ့ ဘ၀ေတြ'ကုိ ေဖာ္ျပခ်င္တဲ့ စိတ္ကူးနဲ႔ေပးခဲ့
တာပါ"လုိ႔ ဇာတ္ကားအမည္ေရြးခဲ့ပံုကို မေႏြးဇာျခည္စုိးက ေျပာျပပါတယ္။ Gender Equality ဆုကုိ
ဒါ႐ုိက္တာ ေမရီနဲ႔ ႐ူပါမုိမုိ တုိ႔ ႐ုိက္ကူးခဲ့တဲ့ "Woman with a Gun" မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္ ကားက
ရရွိခဲ့ၿပီး Peter Wintonick ဆုကုိ ဒါ႐ုိက္တာ ေမရီ၊ ျပည့္ရွိန္းကုိနဲ႔ မင္းသီဟတုိ႔ ႐ုိက္ကူးခဲ့တဲ့
ေျခတစ္ဖက္မရွိတဲ့ ငါးဖမ္းသမားမိသားစုအေၾကာင္း တင္ဆက္ထားတဲ့ "Missing Footprint"
ဇာတ္ကားက ဆြတ္ခူးခဲ့ပါတယ္။

"ကြ်န္မတုိ႔ ဆုရဖို႔မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ေပမဲ့ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ျပသခဲ့တဲ့ႏွစ္ရက္စလုံး ပရိသတ္ကလည္း
အျပည့္လာ ၾကည့္ၾက၊ အရမ္းလည္း အားေပးခဲ့ၾကေတာ့ ေက်နပ္ပီတိ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒီဆုမရရင္
လည္း ကိစၥမရွိဘူး၊ ပရိသတ္ ေပးတဲ့ဆုေတာ့ ရခဲ့ပါၿပီလုိ႔ စိတ္ထဲမွတ္ယူခဲ့တာပါ"လုိ႔ ဒါ႐ုိက္တာ
ေမရီက ေျပာပါတယ္။ လူ႔အခြင့္အေရး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႏုိင္ငံတကာ႐ုပ္ရွင္ပြဲ ေတာ္ကုိ ဦးစီးစီစဥ္
ခဲ့တဲ့ ဒါ႐ုိက္တာ မင္းထင္ကုိကုိႀကီးက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ခ်က္ႏုိင္ငံ၊ Prague ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့
One World လူ႔အခြင့္အေရး႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္ကုိ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ ကုိယ္တုိင္
လူ႔အခြင့္အေရး ႏုိင္ငံတကာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္တစ္ခု က်င္းပဖုိ႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်ခဲ့တယ္လုိ႔
ေျပာပါတယ္။

"၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆုံးၾကားဖူးခဲ့ရတဲ့ လူ႔အခြင့္ အေရးဆုိတဲ့ စကားလုံး၊ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ
စတင္ပတ္သက္ ခဲ့တဲ့ ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္၊ အဲဒီႏွစ္ခုက ဆက္စပ္ေနလိမ့္မယ္လို႔ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊
မတ္လအထိ ကြ်န္ေတာ္ မသိခဲ့ပါဘူး။ သိသိခ်င္းမွာ အဲဒီလုိ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မ်ဳိး ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ
ရွိရမယ္လုိ႔ သႏၷိ႒ာန္ခ်ခဲ့ပါတယ္"လုိ႔ မင္းထင္ကုိကိုႀကီးက ေျပာပါတယ္။ေလးႀကိမ္ေျမာက္
လူ႔အခြင့္အေရး လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႏုိင္ငံတကာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ျပသမယ္လုိ႔ေၾကညာခဲ့ေပမဲ့
ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္မွာရွိတဲ့ ႐ုပ္ရွင္ အဆင့္အတန္းစိစစ္ေရးအဖြဲ႕ရဲ႕
ဆုံးျဖတ္ခ်က္နဲ႔ မျပသ ႏုိင္ခဲ့တဲ့ "Twilight over Burma" ဇာတ္ကားကလြဲၿပီး ႏုိင္ငံတကာနဲ႔
ျပည္တြင္းမွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္၊ ဇာတ္လမ္းတုိ၊ အယ္နီေမးရွင္း ဇာတ္ကားေပါင္း ၃၉ ကားကို
ျပသႏုိင္ခဲ့ ပါတယ္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - လူမႈဘ၀ရသစံုလင္