အႏုပညာဟာ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းတစ္ခု ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုတဲ့ ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္း အႏုပညာကို ခံစားသူ ကိုစန္းေဇာ္ေထြး

ကုိစန္းေဇာ္ေထြးကို ပလူေတာင္ေလးမ်ားနဲ႔ ဖန္တီးထားတဲ့ သူ႔လက္ရာပန္းခ်ီကားနဲ႔အတူ ေတြ႕ရစဥ္။ ဇာနည္ၿဖိဳး/ျမန္မာတိုင္း(မ္)ကုိစန္းေဇာ္ေထြးကို ပလူေတာင္ေလးမ်ားနဲ႔ ဖန္တီးထားတဲ့ သူ႔လက္ရာပန္းခ်ီကားနဲ႔အတူ ေတြ႕ရစဥ္။ ဇာနည္ၿဖိဳး/ျမန္မာတိုင္း(မ္)

အက်ဥ္းေထာင္ အတြင္းနံရံမ်ားကို အျဖဴေရာင္သုတ္ထားျခင္းကပင္ သူ စတင္စကားေျပာျဖစ္ခဲ့
သည့္ အေရာင္မွာ အျဖဴေရာင္ ျဖစ္ေနရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းရင္းတစ္ရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

သူဟာ အေရာင္မ်ားနဲ႔ စကားေျပာပါတယ္။ သူဖန္တီးတဲ့ အႏုပညာလက္ရာမ်ားရဲ႕ ေျခလွမ္းအစ
မွာလည္း အေရာင္မ်ားနဲ႔ စကားေျပာျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

"အေရာင္ေတြနဲ႔ စကားေျပာေနတယ္လို႔ စိတ္ကူးယဥ္လိုက္တယ္ဗ်ာ" လို႔ သူက ႐ုိး႐ိုးရွင္းရွင္းပဲေျပာ
ပါတယ္။

အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ ေနထိုင္ခဲ့ရတဲ့ ၁၃ ႏွစ္ ေက်ာ္ကာလအတြင္းမွာ သူ႔ အတြက္ လုပ္စရာဆိုလို႔
မ်ားမ်ားစားစားလည္း မရွိခဲ့ဘူးလို႔ ေျပာပါတယ္။

ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္းအႏုပညာလို႔ ေခၚတဲ့ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြနဲ႔ ပန္းခ်ီကားေတြ၊ အႏုပညာလက္ရာ
တြ ဖန္တီးျခင္းကပဲ ေထာင္ဒဏ္ ၃၅ ႏွစ္ခ်မွတ္ခံထားရတဲ့ ကိုစန္းေဇာ္ေထြးအတြက္ အက်ဥ္းစံဘ၀
ကို ျဖတ္သန္းရာမွာ အနည္းငယ္မွ် စိတ္သက္သာရာရေစခဲ့ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

"ေထာင္ထဲက အခန္းေရွ႕မွာ ႂကြပ္ႂကြပ္အိတ္ႀကီးတစ္လံုး ခ်ိတ္ထားၿပီး ပလတ္စတစ္အိတ္ခြံေတြ
အထူးသျဖင့္ ေကာ္ဖီမစ္အခြံေတြကို ဒီထဲမွာ လာပစ္ ေပးပါလို႔ေျပာထားတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔
ေရခ်ဳိးသြားရင္ အမႈိက္ပံုကို ျဖတ္သြားရတယ္။ အဲဒီမွာ ကြ်န္ေတာ့္အတြက္ အသံုးလိုမယ္႔ အရာမ်ဳိး
ေတြ ေတြ႕ရင္ ေကာက္ထားတယ္။ ရလာတဲ့စြန္႔ပစ္ ပစၥည္းေတြကို အ၀တ္ေလွ်ာ္လို႔ ထြက္လာတဲ့
ဆပ္ျပာရည္နဲ႔ ေဆးေၾကာတယ္" လို႔ ပန္းခ်ီကားေတြဖန္တီးဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္း စုေဆာင္းပံုကို
ကိုစန္းေဇာ္ ေထြးက ေျပာျပပါတယ္။

ပန္းခ်ီကားေတြဖန္တီးဖို႔ သူ႔အတြက္ အလိုအပ္ဆံုးအရာက ကတ္ေၾကးနဲ႔ ေကာ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေထာင္ထဲလိုေနရာမ်ဳိးမွာ ကတ္ေၾကးလို ပစၥည္းမ်ဳိး ရရွိဖို႔ ႀကိဳးစားရျခင္းမွာ မဟာစြန္႔စားမႈ တစ္ခုပဲ
ျဖစ္ပါတယ္။

"ကတ္ေၾကးအတြက္ ေကာ္ဖီမစ္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ေပး၀ယ္လိုက္ရတယ္။ ၿပီးေတာ့
ေသခ်ာဖြက္ရတယ္။ တလာစီ (ရွာေဖြေရး) ေတြ႕မွာစိုးလို႔" လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

ဖန္တီးထားတဲ့ လက္ရာေတြကိုလည္း ေထာင္အာဏာပိုင္တခ်ဳိ႕က ေတြ႕ရွိတဲ့အခါ သိမ္းဆည္းတတ္
တာေၾကာင့္ ကိုယ္ပိုင္အိပ္ရာေအာက္မွာ ထားလို႔ ၀ွက္ရသလို တျခားအက်ဥ္းသားေတြရဲ႕ အိပ္ရာ
ေအာက္မွာပါ ၀ွက္ရတာမ်ဳိးလည္း ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ္ ဖန္တီးထားတဲ့လက္ရာ ေတြကို အိမ္ျပန္ပို႔တဲ့အခါ အိမ္မေရာက္ဘဲ ဖ်က္ဆီးခံလိုက္ရ
တာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္"လို႔ ကိုစန္းေဇာ္ေထြးက ၀မ္းနည္းစြာ ေျပာျပပါတယ္။

ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရတဲ့ အခ်ိန္မွာ အသက္ ၂၄ ႏွစ္သာရွိေသးၿပီး တကၠသိုလ္ ပထမႏွစ္မွာ ဖမ္းဆီးခံခဲ့
ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေထာင္မက်ခင္က ကဗ်ာေတြသာ ေရးသားခဲ့ၿပီး ပန္းခ်ီနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေလ႔လာဖူးတာမ်ဳိး မရွိခဲ့ဘူး
လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ေထာင္ထဲေရာက္ေတာ့ မြန္းက်ပ္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရတဲ့အခါ အလုပ္မရွိဘဲ မေနခ်င္ဘူး။ ပထမေတာ့
ကဗ်ာစပ္ ျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ပန္းခ်ီဆြဲဖို႔ ႀကိဳးစားေတာ့ ေဆးေတြ၊ စုတ္ေတြ၊ ခဲေတြ မရႏုိင္ေတာ့
ရႏုိင္တဲ့ပစၥည္းေတြနဲ႔ အႏုပညာကို ဖန္တီးဖို႔ ႀကိဳးစားရတာေပါ႔။ Recycle art ကို စၿပီးလုပ္ဖို႔
အၾကံရတာက ေထာင္ထဲမွာ ကိုထိန္လင္းရဲ႕ recyle art show ဆိုတဲ့ သတင္းတို ေလးဖတ္ရတာ
ကေန စတာပါ။ အဲဒီမွာ စြန္႔ပစ္စကၠဴေတြကို ရီဆိုက္ကယ္လုပ္ၿပီး ေဆးနဲ႔ျပန္ဆြဲတာ။ ေထာင္ထဲမွာ
ေပ်ာ့ဖတ္ဆယ္ၿပီး ကင္းပတ္လည္း လုပ္လုိ႔မရဘူး။ အဲဒီေတာ့ အေရာင္ေတြပါတဲ့ ပလတ္စတစ္နဲ႔
လုပ္ဖို႔ အၾကံရတယ္"လို႔ သူ ပန္းခ်ီကားေတြ စၿပီး ဖန္တီးျဖစ္ပံုကို ေျပာျပပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕ပန္းခ်ီကားေတြကို အစပိုင္းမွာ ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြက ခြင့္မျပဳခဲ့ေပမယ့္လည္း ေထာင္ပိုင္
အေျပာင္းအေရႊ႕ျဖစ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သူ႔အတြက္ ပန္းခ်ီကားဖန္တီးျခင္းမွာ ခိုး၀ွက္လုပ္ေဆာင္
ရတဲ့ကိစၥတစ္ခု မဟုတ္ေတာ႔ပါဘူး။

"ေထာင္ထဲမွာ စာၾကည့္တိုက္ျဖစ္လာတယ္။ အဲဒါနဲ႔ စာၾကည့္တိုက္မွာ ပန္းခ်ီကားကပ္ခ်င္တယ္
ဆိုေတာ့ ပန္းခ်ီကားႏွစ္ကား ဖန္တီးေပးျဖစ္တယ္။ အဲဒီကေနတစ္ဆင့္ ပန္းခ်ီေတြလုပ္ေနတယ္
ဆိုတာကို တရားမ၀င္ေပမယ့္ လက္ခံလိုက္ၾကတယ္။ အဲဒါက ၂၀၁၁ ေနာက္ပိုင္းမွပါ"လို႔ ေျပာျပပါ
တယ္။

လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာ ႏုိင္ငံတကာ႐ုပ္ရွင္ပြဲေတာ္မွာ ဒါ႐ိုက္တာ ရည္နန္းသိုက္ရဲ႕
ကိုစန္းေဇာ္ေထြး ဘ၀မွတ္တမ္းကို ႐ိုက္ကူးထားတဲ့ 'အက်ဥ္းစံဘ၀' မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္ဟာ
'ေအာင္ဆန္းစုၾကည္'ဆုကို ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့ပါတယ္။

"၂၀၁၂၊ ၁၀ လပိုင္းေလာက္မွာ ကိုစန္းေဇာ္ေထြးရဲ႕ ပန္းခ်ီျပပြဲမွာ စၿပီး ေတြ႕တာပါ။ ကြ်န္ေတာ္က
လည္း ၿပိဳင္ပြဲအတြက္ ကားတစ္ကား ႐ိုက္ဖို႔ရွိေတာ့ သူ႔အေၾကာင္းကို ႐ိုက္ျဖစ္ခဲ့တာပါ။
သူ႔အေၾကာင္းက ၿပိဳင္ပြဲေခါင္းစဥ္နဲ႔လည္း သင့္ေတာ္လို႔ပါ"လို႔ ကိုရည္နန္းသိုက္က ဆိုပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕ေထာင္တြင္း အႏုပညာလက္ရာေတြနဲ႔ ေထာက္ကေနလြတ္ေျမာက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဖန္တီးျဖစ္ခဲ့
တဲ့ 'ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္း အႏုပညာ' လက္ရာပန္းခ်ီ ကားေတြကို စက္တင္ဘာ ၂၄ ရက္ကေန
၃၀ ရက္အထိ ၿဗိတိသွ်သံ႐ံုးမွာ ျပသခဲ့ပါတယ္။

လက္ရွိမွာေတာ့ သူ႔လက္ရာေတြကို ပန္းဆိုးတန္းျပခန္းမွာ ရက္အကန္႔အသတ္မရွိ ျပသေနတယ္
လို႔ ကိုစန္းေဇာ္ေထြးက ဆိုပါတယ္။

သူ႔ရဲ႕လက္ရာေတြထဲမွာ စြန္႔ပစ္ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ားကို ျပန္လည္အသံုးျပဳတာမ်ဳိးေတြ ပါ၀င္သလို
ပလူေကာင္ရဲ႕ အေတာင္ေလးေတြနဲ႔ ဖန္တီးထားတဲ့ ပန္းခ်ီလက္ရာေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

"Recycle art ဆိုတာ ပလတ္စတစ္နဲ႔လုပ္မွ ပန္းခ်ီကားဖန္တီးမွမဟုတ္ပါဘူး။ ကိုယ္အသံုးခ်ေနတဲ့
ပစၥည္းတစ္ခုကို အသံုးျပဳလို႔ရႏုိင္တဲ့နည္းလမ္း အစံုသံုးၿပီး အသံုးခ်ဖို႔ပါ။ အဲဒါမွ သဘာ၀ထဲက
ထုတ္ယူသံုးစြဲေနရတာလည္း ေလ်ာ့က်သြားမယ္"လို႔လည္း ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္း အႏုပညာနဲ႔
ပတ္သက္ၿပီး သူ႔ခံယူမႈကိုလည္း ေျပာျပပါတယ္။

ေနာက္မ်ဳိးဆက္ေတြဆီကိုလည္း ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္းအႏုပညာကို လက္ဆင့္ကမ္းေပးလိုတယ္
လို႔လည္း ကိုစန္းေဇာ္ေထြးက ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိမွာေတာ့ Network International School မွာ ပန္းခ်ီေရးဆြဲျခင္းနဲ႔ ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္း
အႏုပညာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သင္ၾကားပို႔ခ်ေပးေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကိုစန္းေဇာ္ေထြးကို ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ ေမြးဖြားခဲ့ၿပီး ေမြးခ်င္း ေျခာက္ေယာက္အနက္ အငယ္ဆံုးသား
ျဖစ္ပါတယ္။

မိသားစု စီးပြားေရး အေျခအေနေၾကာင့္ အစ္ကုိ၊ အစ္မေတြခမ်ာ တကၠသိုလ္၀င္ တန္းအထိ စာသင္
ၾကားခဲ့ရျခင္းမရွိေပမယ့္ ကိုစန္းေဇာ္ေထြးကိုေတာ့ မိဘမ်ားက တကၠသိုလ္ေရာက္သည္အထိ
ပညာသင္ၾကားေပးခဲ့ပါတယ္။

သမိုင္းဘာသာရပ္ကို သင္ယူခဲ့ၿပီး ၁၉၉၈ မွာ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ 'လႊတ္ေတာ္ေခၚယူေပးေရး' အစိုးရကို
ဆႏၵျပမႈနဲ႔ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရၿပီး အေရးေပၚစီမံခ်က္ပုဒ္မ ၅/ည နဲ႔ တရားမ၀င္အသင္းဖြဲ႕စည္းမႈပုဒ္မ ၁၇/၂၀
တို႔နဲ႔ ေထာင္ဒဏ္ ၃၅ ႏွစ္ ခ်မွတ္ျခင္းခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုစန္းေဇာ္ေထြးရဲ႕ အနာဂတ္ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွာ ျပန္လည္အသံုးခ်ျခင္းအႏုပညာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး
အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ ဖြဲ႕စည္းဖို႔နဲ႔ ျပခန္းတစ္ခန္း ဖြင့္လွစ္ဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

"Recycled Art Association တစ္ခု ဖြဲ႕စည္းခ်င္တယ္။ ခု gallery တစ္ခုဖန္တီးဖို႔ အစပ်ဳိးထား
တယ္။ ပန္းခ်ီကားေရာင္းရေငြနဲ႔ အိမ္ကို gallery တစ္ခုျဖစ္ေအာင္ ျပင္မယ္လို႔ ရည္ရြယ္ထားတယ္"
လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေခတ္တစ္ေခတ္ရဲ႕ အႏုပညာလက္ရာဆိုသည္မွာ ထိုေခတ္ရဲ႕ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးအေျခ
အေနကို ထင္ဟပ္ျပသႏုိင္တဲ့အရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုစန္းေဇာ္ေထြးကလည္း သူ ဖန္တီးထားတဲ့ လက္ရာေတြဟာ ႏုိင္ငံေရး အခင္းအက်င္းတစ္ခု
ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

"ကြ်န္ေတာ္တို႔ ပန္းခ်ီဆြဲတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ျပဇာတ္ကတာပဲျဖစ္ျဖစ္ အႏုပညာ တစ္ခုကို ဖန္းတီးတာဟာ
ကြ်န္ေတာ္တို႔ေနထိုင္ႀကီးျပင္းရတဲ့ ေခတ္ကို အလကၤာေတြ၊ တန္ဆာေတြဆင္ၿပီး လူျမင္သာေအာင္
ျပတာ၊ စိတ္ထဲ ေရာက္ေအာင္ပို႔တာ။ လူေနမႈဘ၀ ေတြကို ဒီပန္းခ်ီကားေတြက ျပႏုိင္တယ္။

ပန္းခ်ီကားေတြကိုက ႏုိင္ငံေရး အခင္းအက်င္းတစ္ခုပါ။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ႏုိင္ငံေရးရယ္နဲ႔
အႏုပညာကို ခြဲျခားမထားပါဘူး"လို႔ ကိုစန္းေဇာ္ေထြး က ဆိုပါတယ္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - လူမႈဘ၀ရသစံုလင္