အႏၲရာယ္ႀကီးတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေရာဂါရွိသူ သမၼတ ဒူတာေတး

ဒူတာေတးဟာ ေနာင္တမရတဲ့ပံုေပၚေနရင္ သူဟာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္
တစ္ေယာက္အေနနဲ႔
တည္ရွိေနမယ့္ရက္ေတြဟာ ေစာေစာစီးစီး ၿပီးဆံုးလိမ့္မယ္ ...

duterte.jpg - 28.79 KBduterte.jpg - 28.79 KB

လူေတြဟာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ လူခ်င္းမတူၾကသလို အျမင္ေတြကလည္း ကြာျခားတယ္။
ဘယ္ေလာက္ပဲ စိတ္တိုစရာ ေကာင္းေကာင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ကသိကေအာက္ ျဖစ္ေလာက္ေအာင္
မိုက္မဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ ေပါေတာေတာနဲ႔ ရယ္စရာေကာင္းရင္ေတာင္ သည္းခံသင့္တယ္။

ဒီေတာ့ အ႐ူးအမူးျဖစ္ေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္ကို နည္းနည္းပါးပါးေတာ့ သည္းခံသင့္တယ္။
ဒါမွမဟုတ္လည္း သည္းမခံသင့္ ဘူးလို႔ေျပာရမယ္။ ဒီလူကေတာ့ တျခားမဟုတ္ ပါဘူး။
ဖိလစ္ပိုင္သမၼတ ဒူတာေတးပဲ ျဖစ္တယ္။

ကမၻာေပၚမွာ ျငင္းလို႔မရတာ တစ္ခုမ်ား ရွိခဲ့ရင္ အ႐ူးအမူးေတြ၊ အယုတၱအနတၱထြက္တဲ့လူေတြ၊
လူမ်ဳိးေရးဝါဒီ၊ အဂတိလိုက္စားကာ ပံုမွန္ယဥ္ေက်းတဲ့ အျပဳအမူကို ေစာ္ကားတဲ့ လူေတြဟာ
ေနာက္ဆံုးေတာ့ အေရးေပၚကိစၥ အတြက္ အေခၚခံရတယ္။

ဒူတာေတးဟာ ဒီမေကာင္းမႈေတြကိုလုပ္ခဲ့ၿပီး ဒါေတြကို ေနာင္တမရတဲ့ပံုေပၚေနရင္သူဟာ
ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ တည္ရွိေနမယ့္ရက္ေတြဟာ ေစာေစာ စီးစီး
ၿပီးဆံုးလိမ့္မယ္လို႔ေျပာရင္ တရားတယ္ လို႔ဆိုရမယ္။

ၾကမၼာငင္တဲ့ သူ႔လိုသမၼတျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဂ်ဳိးဇက္ အက္စထရာဒါ (ဲသ်နစ့ ႏ်အမေိေ) သမၼတ
သက္တမ္းေလာက္ အသက္ ၇၁ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္တဲ့ ဒူတာေတးဟာ သမၼတျဖစ္ေနဦးမယ္ဆိုရင္
ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံေရးကို ေလ့လာေနၾကတဲ့သူ အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အံ့အားသင့္ၾကမွာပဲ။

ဒူတာေတးနဲ႔ အက္စထရာဒါတို႔ႏွစ္ေယာက္ဟာ ဆင္တူတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အက္စထရာဒါဟာ
ဒူတာေတးလိုပဲ စကားကို တဲ့တိုးေျပာတတ္ၿပီး သာမန္လူထုရဲ႕အက်ဳိးကို ရည္ေမွ်ာ္တဲ့ ဝါဒီ
တစ္ေယာက္ျဖစ္သလို မိန္းမ ေတြ တစ္ေယာက္ၿပီးတစ္ေယာက္ လိုက္စားသူျဖစ္တယ္။

၁၉၉၈ ခုႏွစ္က သမၼတရာထူးကို ျပတ္ျပတ္သားသားနဲ႔ မရလိုက္ခင္က သူဟာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ရဲ႕
ၿမိဳ႕ေတာ္ဝန္အျဖစ္ ႏွစ္အေတာ္ ၾကာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့တယ္။

အက္စထရာဒါဟာ သူ႔ရဲ႕အားနည္းခ်က္ ေတြနဲ႔ အျပစ္ေတြေၾကာင့္ အဓိကအားျဖင့္ ႏိုင္ငံပိုင္
ဘ႑ာက ေဒၚလာသန္း ၈ဝ ေလာက္တန္ဖိုးရွိတဲ့ ေရႊေငြပစၥည္းေတြကို မိမိကိုယ္က်ဳိးအတြက္
ယူခဲ့တယ္။

အက္စထရာဒါဟာ သူ႔ရဲ႕သမၼတသက္တမ္း ေျခာက္ႏွစ္ရဲ႕ တစ္ဝက္ေလာက္ေတာင္ မခံဘဲ
စြပ္စြဲျပစ္တင္ခံရကာ သမၼတရာထူးက ျဖဳတ္ခ် ခံခဲ့ရတယ္။

ဒူတာေတးဟာ သမၼတအျဖစ္နဲ႔ ေျခာက္လ ရွိၿပီျဖစ္လို႔ မၾကာခင္မွာ အက္စထရာဒါလို ကံၾကမၼာမ်ဳိးနဲ႔
ၾကံဳေတြ႕ႏိုင္တယ္လို႔ လူအမ်ား က ေျပာဆိုေနၾကတယ္။

ဥပမာေျပာရရင္ ၾသစေၾတးလ် ကာကြယ္ ေရးတကၠသိုလ္က ေလးစားျခင္းခံရတဲ့ စိစစ္ ေလ့လာသူ
Carlyle Thayer  က ဒူတာေတးရဲ႕ ေခါင္းေျခာက္ေစတဲ့ အေမရိကန္ကို ဗဟိုမ႑ိဳင္ျပဳတဲ့
ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ နယ္ပယ္အတြင္း ဝင္လိုက္တဲ့လုပ္ရပ္ဟာ ၿပိဳကြဲ
ပ်က္ျပားလာႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ေသခ်ာတာကေတာ့ ဒူတာေတးရဲ႕ စိတ္ဆတ္၊ စိတ္ျမန္တာေတြေၾကာင့္ တ႐ုတ္ ဟာ မနီလာနဲ႔
ယာယီျပႆနာေပၚလာခဲ့ရင္ ဒူတာေတး ေနာက္တစ္ေနရာဆီ ေျခဦးလွည့္ သြားမွာကို တ႐ုတ္က
သတိထားေနမွာျဖစ္ တယ္။

ဒူတာေတးဟာ သမၼတသက္တမ္း အျပည့္ရွိေနမွာလား၊ ၿပီးေတာ့ ဖိလစ္ပိုင္ ႏိုင္ငံဟာ
တည္ၿငိမ္ေနမွာလား ဆိုတာကို တ႐ုတ္အေနနဲ႔ ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ရမွာျဖစ္ တယ္လို႔ Thayer က
ေျပာတယ္။

ဒီကိစၥႏွစ္ခုစလံုးဟာ အထူးပဲသံသယ ရွိစရာျဖစ္ေနတယ္။ ဒူတာေတး ေပက်င္းကို ေရာက္တုန္းက
အေမရိကန္ႏိုင္ငံကေန ခြဲခြာ ျခင္းကို အမႊမ္းတင္ခဲ့တဲ့အတြက္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ဆိုင္ရာ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံရဲ႕
အထူးသံတမန္ျဖစ္တဲ့ သမၼတေဟာင္း Fidel Ramos  က ဒူတာေတးကို စြန္႔ခြာသြားခဲ့တယ္။

ကုလသမဂၢ ခံု႐ံုးကေတာင္ တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ ကို အတည္ျပဳခဲ့ၿပီး
တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ကို ပယ္ခ်လိုက္ၿပီးေနာက္ အဲဒီအခ်ိန္ကေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ လွ်ပ္တစ္ျပက္
စြမ္းေဆာင္ခ်က္တစ္ခုလို႔ျမင္ခဲ့ရာ ဒူတာေတးက သူ႐ိုေသၾကည္ညိဳတဲ့ ရာမို႔စ္ကို ေဟာင္ေကာင္ကို
ေစလႊတ္ကာ သေဘာတူညီခ်က္ရွာခဲ့တယ္။

ပထမေတာ့ အားလံုးအဆင္ေျပေတာ့ မလိုလိုရွိခဲ့ၿပီး ယဥ္ေက်းရည္မြန္တဲ့၊ ကိုယ္က်င့္
တရားေကာင္းတဲ့၊ အသက္ ၈၈ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္တဲ့ ရာမို႔စ္ဟာ သူ႔သမၼတရဲ႕ စ႐ိုက္ၾကမ္းတဲ့ စကားေတြကို
တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ စိတ္ကုန္ လာ႐ံုတင္မကဘူး ဒူတာေတးဟာ လိုအပ္တဲ့ အစီအစဥ္အတိုင္း
မေဆာင္ရြက္ဘဲ မူးယစ္ ေဆးဝါး သံုးစြဲေနသူေတြလို႔ သံသယရွိတဲ့ လူေတြကို မ်ဳိးျဖဳတ္တာကိုလည္း
စိတ္ကုန္ လာခဲ့တယ္။

ဒီေတာ့ လက္နက္ကိုင္တပ္ေတြရဲ႕ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ရာမို႔စ္ဟာ အရင္လက ေရးသားခဲ့တဲ့
အိတ္ဖြင့္ေပးစာမွာ အေမရိကန္နဲ႔ ကုလသမဂၢတို႔အေပၚ ဒူတာေတးရဲ႕ ထိုးႏွက္ခ်က္ေတြကို
ပယ္ပယ္နယ္နယ္ ေဝဖန္႐ႈတ္ခ်ခဲ့ကာ သမၼတ ဒူတာေတးရဲ႕ သမၼတသက္တမ္း ရက္ ၁ဝဝ ဟာ
အလြန္ စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။

ေအာက္တိုဘာ ၃ဝ ရက္မွာ ေနာက္ တစ္ႀကိမ္ေရးသားခဲ့တဲ့ ေဝဖန္႐ႈတ္ခ်ခ်က္ စာမွာ ရာမို႔စ္က
ဒူတာေတးဟာ သူ႔ပါးစပ္ ထဲကို အမွတ္တမဲ့ ေသနတ္နဲ႔ပစ္ေနၿပီး အေမရိကန္အေပၚ အေၾကာင္းမဲ့
အပုပ္ခ်ရာမွာ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံသား ၁ဝ၁ ဒသမ ၅ သန္းကို သူနဲ႔တစ္ပါတည္း ဆြဲေခၚသြားတယ္လို႔
စြပ္စြဲထားတယ္။

သမၼတ ဒူတာေတးရဲ႕ ဆရာေဟာင္းျဖစ္တဲ့ ရာမို႔စ္ဟာ ဘယ္ေလာက္ ေဒါသထြက္ခဲ့သလဲ ဆိုရင္
ဒူတာေတးသန္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ ေအာက္တန္းက်စကားမ်ဳိးကို တစ္ခ်ိန္က ဒီလိုသံုး
ေရးသားသားခဲ့တယ္။ ''တာရွည္ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ မဟာမိတ္ေတြကို ရင္းႏွီး ခင္မင္တာထက္
ပိုၿပီးေစာ္ကားတာဟာ ဘုရားသခင္က ေပးထားတဲ့ ကံၾကမၼာရဲ႕ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းလို႔ ဒူတာေတးက
ဆိုေပမဲ့ ဒါဟာ သိသိသာသာမွားၿပီး မစင္အျပည့္ပဲ ရွိတယ္''လို႔ ဆိုခဲ့တယ္။

ဘယ္ဘက္ကၾကည့္ၾကည့္ မေကာင္း ေပမဲ့ ႏွစ္အနည္းငယ္က ဝါရွင္တန္မွာ ရာမို႔စ္နဲ႔ဆံုခဲ့တဲ့
ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ သူ႔ကို ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြထဲက
တစ္ေယာက္လို႔သတ္မွတ္တာေၾကာင့္ ဒီအေရးအသားကို ခြင့္လႊတ္ႏိုင္တယ္။

ဟုတ္ပါတယ္။ အလြန္ အေႏွာင့္အယွက္ အေပးခံရတဲ့ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြထဲမွာ
ရာမို႔စ္တစ္ေယာက္တည္း မဟုတ္ပါ ဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕မိတ္ေဆြ တစ္ေယာက္ ျဖစ္တဲ့
ဖိလစ္ပိုင္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ နဲ႔ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္းျဖစ္တဲ့ Francisco Tatad 
ဟာလည္း ကြၽဲၿမီးတိုကာ သတင္းစာေတြဆီ ေရးသားခဲ့တယ္။

ဒူတာေတးရဲ႕ ႐ိုင္းစိုင္းတဲ့အျပဳအမူနဲ႔ တားမရတဲ့ ရက္စက္မႈအေပၚ ႏိုင္ငံတစ္ဝန္းလံုး
ႀကီးထြားလာတဲ့ ကသိကေအာက္ျဖစ္မႈ ေတြ၊ မယံုႏိုင္မႈေတြရဲ႕ ပဲ့တင္သံကိုလိုက္ကာ 
Dr. John D.Mayer ေရးတဲ့ 'အႏၲရာယ္ရွိ ေခါင္းေဆာင္ စိတ္ေဖာက္ျပန္ျခင္း' ေဆာင္းပါးကို 
Tatadက ရည္ၫႊန္းခဲ့တယ္။

ဂ်ဳိးဇက္စတာလင္၊ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္နဲ႔ အေဒါ့ဖ္ ဟစ္တလာတို႔ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြကို ဒူတာေတးက
အတုခိုးခ်င္တယ္လို႔ ေျပာဆို ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဒီလူဆိုးႀကီးသံုးေယာက္ရဲ႕ ဘဝေတြကို ဆန္းစစ္ခဲ့ၿပီးေနာက္
ဒီေခါင္းေဆာင္ေတြမွာ တူတဲ့အခ်က္သံုးခုရွိတယ္လို႔ Mayer က ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့တယ္။

သူတို႔ဟာ တျခားလူေတြ ထိခိုက္နစ္နာတာနဲ႔ သိကၡာက်တာေတြကို ဂ႐ုမစိုက္တာ၊ ေဝဖန္မႈကို
သည္းမခံတာ၊ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံအေပၚ သူတို႔ရဲ႕အေရးပါမႈစိတ္ အလြန္အမင္းရွိၾကတယ္ဆိုတဲ့
အခ်က္ေတြပဲ။ ဒူတာေတးဟာ ဒီလို ပင္ကိုလကၡဏာမ်ဳိးရွိတာကို ျဖစ္ရပ္အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔၊
နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးတို႔နဲ႔ ျပသခဲ့တယ္။ ပိုၿပီးဆိုးတာက အက်ည္းတန္ၿပီး သမၼတ မဆန္လြန္းတဲ့
အျပဳအမူနဲ႔ အမႊမ္းတင္လြန္းအားႀကီးတာပဲ ျဖစ္တယ္။

သူ႔ရဲ႕ ေအာက္တန္းက်တာကို ကိုယ္တိုင္ ႏွစ္သက္ေနတာေၾကာင့္ အေၾကာင္းတစ္ခု ေျပာတဲ့အခါ
ဆဲေရးတိုင္းထြာတဲ့စကားမပါဘဲ မေျပာတတ္ေတာ့ဘူးလို႔ ဒူတာေတးကို ရည္ရြယ္ကာ Tatad က
ေျပာခဲ့တယ္။

ဖိလစ္ပိုင္နဲ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတို႔ရဲ႕ သမိုင္းဝင္မဟာမိတ္ကို ပယ္ဖ်က္မယ္လို႔ ဒူတာေတးရဲ႕
အတိအလင္းဝန္ခံမႈနဲ႔ လံုျခံဳေရး အတြက္ ဆက္ဆံမႈကို တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွားတို႔နဲ႔ အစားထိုးမယ္
ဆိုတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ သို႔မဟုတ္ မဟာဗ်ဴဟာအရ လံုးဝ အဓိပၸာယ္မရွိဘူး။

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိတဲ့ စစ္ဘက္ ဆိုင္ရာ မိတ္ဖက္၊ နည္းဗ်ဴဟာဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္မႈ၊
တြဲဖက္သံုးႏိုင္တဲ့ လက္နက္ အမ်ဳိးမ်ဳိး တြက္ဆလို႔ရတဲ့ ေထာက္ပံ့ပို႔ေဆာင္ ေရးနဲ႔စစ္သားခ်င္း
ရဲေဘာ္ရဲဘက္စိတ္ ရွိတာ ေတြကို စြန္႔ပစ္မွာလားလို႔ ေဒါသထြက္ၿပီး စိတ္႐ႈပ္ေထြးေနတဲ့ ရာမို႔စ္က
ေျပာခဲ့တယ္။

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံဟာ တစ္ခ်ိန္က အေမရိ ကန္ ကိုလိုနီျဖစ္ခဲ့တာမွန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၁၉၄၆ ခုႏွစ္က
အေမရိကန္ဟာ မိမိဆႏၵ အေလ်ာက္ ထြက္ခြာသြားခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာမနီလာအစိုးရရဲ႕
ေမတၱာရပ္ခံခ်က္အရ ကလပ္နဲ႔ ဆူးဘစ္ ပင္လယ္ေအာ္ (Clark and Subic Bay) စစ္စခန္း
တို႔ကေန ၁၉၉ဝ ျပည့္ႏွစ္ မွာ ေအးခ်မ္းစြာ႐ုပ္သိမ္းခဲ့တယ္။

မတူညီတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ဒူတာေတးရဲ႕ မိတ္ေဆြအသစ္ျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ဟာ ဖိလစ္ပိုင္
ကမ္းလြန္ကြၽန္းေတြကို ပိုင္ဆိုင္တယ္လို႔ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းပဲ ေျပာဆိုကာ မၾကာေသးခင္
ႏွစ္အတြင္းက ဒီေဒသကို ဝါးၿမိဳဖို႔ ရန္လိုတဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္။ ဒူတာေတးရဲ႕
ေစာ္ကားမႈေတြေၾကာင့္ ကြၽဲၿမီးတိုသြားတဲ့ အေမရိကန္ေတြက ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံထံ ႐ိုင္ဖယ္
ေသနတ္ေတြေပးတာကို ရပ္ဆိုင္းခ်င္ ရပ္ဆိုင္းမယ္လို႔ေျပာတဲ့အခါမွာ ဒူတာေတးက
အေမရိကန္ေတြကို 'ေမ်ာက္ေတြ'၊ 'လူ႔အႏၶေတြ'လို႔ ေခၚဆိုကာ မေရာင္းရင္လည္းရတယ္။
ဒီမွာလက္လုပ္ ေသနတ္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္။

ဒါတင္မကေသးဘူး။ ဖိလစ္ပိုင္မွာ ျပည္တြင္းျဖစ္ လူ႔အႏၶႀကီးလည္းရွိေသးရာ သူ႔ကို
အျမန္ဆံုးျဖဳတ္ပစ္ႏိုင္ရင္ အၾကံေကာင္း တစ္ခုပဲလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဤေဆာင္းပါးသည္ ေရာ္ဂ်ာမစ္တန္၏ အာေဘာ္သာျဖစ္သည္။

ေသာင္းၫြန္႔ ဘာသာျပန္သည္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
[email protected] သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - အာရွသတင္း