၂၀၁၃ ခုႏွစ္ အာဆီယံႏိုင္ငံမ်ား စိတ္ေအးသက္သာေနရဖြယ္

အနားယူေတာ့မည့္ အာဆီယံအတြင္းေရးမဈခ်ဳပ္ ပစ္ဆူ၀မ္။ (ဓာတ္ပံု-ေအအက္ဖ္ပီ)အနားယူေတာ့မည့္ အာဆီယံအတြင္းေရးမဈခ်ဳပ္ ပစ္ဆူ၀မ္။ (ဓာတ္ပံု-ေအအက္ဖ္ပီ)

ကသိကေအာက္ျဖစ္ရေသာ ခလုတ္ တံသင္းတိုက္မႈမ်ားသည္ သန္မာေသာ လူႀကီးမ်ားပင္
ေတြ႕ၾကံဳရတတ္သည့္ မေတာ္တဆမႈျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္ လန္ဒန္ အိုလံပစ္တြင္ တုတ္တိုမ်ား လက္ေျပာင္း လက္လႊဲျပဳမႈ မေသသပ္ေသာ
ေၾကာင့္ ၿဗိတိသွ် လက္ဆင့္ကမ္း ေျပးပြဲ ယွဥ္ၿပိဳင္သူ မ်ား အေရး႐ံႈးနိမ့္ခဲ့ရသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ေပက်င္းႏွင့္ ေအသင္ အားကစားပြဲမ်ားတြင္ အေမရိကန္မွ ထိပ္တန္း တာတို
ေျပးသမားမ်ားသည္ ကိုင္ေဆာင္ေသာ ၀ါရင္းတုတ္တိုကို လႊတ္ခ်မိသျဖင့္ ဆုတံဆိပ္မွ
လြဲခဲ့ရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ကေမၻာဒီးယားႏိုင္ငံက ၎၏ အာဆီယံဥကၠ႒တာ၀န္ရယူ ထားသည့္ ၿပီးခဲ့
သည့္တစ္ႏွစ္တာအတြင္း ၎ၿပိဳင္ပြဲတြင္ကိုင္ေဆာင္သည့္ တုတ္ကို ထပ္ခါတလဲ
က်ေစခဲ့ျခင္းအတြက္ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္မႈမ်ား တစ္ဆိတ္ေတာ့ ေလွ်ာ့ေပါ့သင့္ေပလိမ့္မည္။

အဓိကက်ေသာ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားႏွင့္ ထိပ္သီးညီလာခံမ်ားတြင္ ကေမၻာဒီးယား က တ႐ုတ္
ႏိုင္ငံအား အေလးအျမတ္ ျပဳၿပီးေနာက္ ၎တို႔၏ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္တြင္း အခ်ဳပ္
အျခာအာဏာ ပိုင္ဆိုင္မႈကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ စဥ္းစား ခန္း၀င္ ေဆြးေႏြးၾကရာတြင္ မိတ္ေဆြ
ႏိုင္ငံမ်ားအား ေထာက္ခံအားေပးရန္ ပ်က္ကြက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ၎တို႔အား ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း
ဆန္႔က်င္မႈမ်ား ေပၚေပါက္ခဲ့ရသည္။

ယင္းသို႔ျဖစ္ပ်က္မႈသည္ ကေမၻာဒီး ယားက အာဆီယံေခါင္းေဆာင္မ်ား ဘက္မွ ႏွစ္ဖက္
အျငင္းပြားေနေသာ ေရပိုင္နက္ပိုင္ဆိုင္မႈ ျပႆနာကို ႏိုင္ငံ တကာပါ၀င္ဖ်န္ေျဖမႈျပဳရန္
လက္မခံ ႏိုင္ေၾကာင္း သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္ဟု ၿပီးခဲ့သည့္လ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲတြင္
မဟုတ္မမွန္ေျပာၾကားခဲ့စဥ္က ေပၚလြင္ ထင္ရွားခဲ့သည္။

အာဆီယံအဖြဲ႕၀င္ အုပ္စုႏိုင္ငံမ်ား၏ ထက္၀က္က ကေမၻာဒီးယား၏ ယင္းသို႔ လြဲမွားစြာ
ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းကို ဆန္႔က်င္ ေခ်ပခဲ့ၾကၿပီး ကေမၻာဒီးယားက ေပက်င္း လက္ခံႏွစ္
သက္ေသာ စကားအသံုး အႏႈန္းကို သံုးစြဲေျပာၾကားရန္ ဇြတ္မွိတ္ ႀကိဳးပမ္းရာတြင္လည္း
၎၏ အာဆီယံ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ႏိုင္ငံမ်ားက အတိုက္ အခံျပဳခဲ့ၾကၿပီး အၿပီးသတ္တြင္
ထုတ္ျပန္ေသာ ေၾကညာခ်က္မွ အဆိုပါ စကားလံုး အသံုးအႏႈန္းမ်ားကို ထုတ္ ပယ္ပစ္
ခဲ့ၾကေပသည္။

ယင္းအျဖစ္အပ်က္မွာ အလြန္ ရွက္ဖြယ္ေကာင္းေသာေၾကာင့္ အာဆီယံ အုပ္စု၏ အတြင္း
ေရးမႉးခ်ဳပ္ ဆူရင္ပစ္ဆူ ၀မ္အား အဆိုပါအျဖစ္အပ်က္သည္ အာဆီယံအဖြဲ႕တြင္း၌
ယံုၾကည္ေလးစား မႈဆိုင္ရာ အက်ပ္အတည္းတစ္ရပ္ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ေၾကာင္း ဖြင့္ဟေျပာ
ၾကား ခဲ့သည့္အျဖစ္သို႔ ေရာက္ရွိေစခဲ့သည္။

ဒီဇင္ဘာလ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္ ႏိုင္ငံတကာအက်ပ္အတည္း ေျဖရွင္းေရး အုပ္စု၏ အာဆီယံ
ေဒသဆိုင္ရာ ဒါ႐ိုက္တာ ဂ်င္မ္ဒဲလား ဂိုင္ယာကိုမာက ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္အတြင္း ေပၚေပါက္ခဲ့
သည့္ အျဖစ္အပ်က္မ်ားက အာဆီယံ၏ စံုလင္ ေထြျပားေသာ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ား အၾကား
တြင္ တည္ရွိေနသည့္ နက္႐ိႈင္းေသာ ျပတ္ေရြ႕ေၾကာႀကီးကို လွစ္ျပလိုက္သကဲ့ သို႔ရွိေၾကာင္း
ေျပာၾကားလိုက္သည္။

သို႔ေသာ္ အဆိုပါအျဖစ္ဆိုးႀကီး၏ အခ်ိန္တာသည္ အနည္းဆံုး ကုန္ဆံုးလု အေျခသို႔
ေရာက္ရွိလာၿပီျဖစ္သည္။

ထို႔ေနာက္ အားလံုး စိတ္သက္သာရာ ရေစရန္ ယင္းလုပ္ပိုင္ခြင့္ အေဆာင္ အေယာင္ နံပါတ္
တုတ္တိုကို ကေမၻာဒီး ယားလက္မွ ဘ႐ူႏိုင္းလက္သို႔ လာမည့္ လတြင္ လႊဲေျပာင္းေပးအပ္ရ
ေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံပင္ငယ္ေသာ္ျငားလည္း ဘ႐ူ ႏိုင္းသည္ အာဆီယံေရးရာမ်ားတြင္ ပိုမိုအေတြ႕အၾကံဳ
ႂကြယ္၀ၿပီး အုပ္စု၏ အေျခခံႏိုင္ငံမ်ား သေဘာထားကိုက္ညီ လက္ခံမႈ သဘာ၀ကို ပိုမို
သေဘာေပါက္ နားလည္သည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ ၎ႏိုင္ငံတြင္ အေတြ႕အၾကံဳ ရင့္က်က္၍ အျခားအာဆီယံအဖြဲ႕၀င္ ႏိုင္ငံမ်ားက အမွန္
တကယ္ ခ်စ္ခင္ ေလးစားေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားစံုတြဲ ျဖစ္သည့္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မင္းသား
ႀကီး မိုဟာမက္ ဘိုလ္ကီးယားႏွင့္ လက္ေထာက္ ၀န္ႀကီး ဂ်င္မ္ေဂ်ာက္ ဆန္တို႔လည္း ရွိေနၾက
ပါသည္။

ကေမၻာဒီးယား၏ ႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး ေဟာ္နမ္ေဟာင္းသည္လည္း အေတြ႕အၾကံဳရွိသူ
ျဖစ္ပါသည္။ အမွန္ စင္စစ္ အသက္ ၇၇ ႏွစ္ရွိၿပီး ၎ထမ္း ေဆာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္တြင္ ၎၏
ထိေရာက္ ေသာ အရြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္သည္။

မေထာက္မကြယ္ ေျပာရမည္ဆိုပါက ၎အား အာဆီယံလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ အမ်ားအျပား
က ႏွစ္သက္ျခင္းမရွိၾက သည့္ျပင္ ၎တို႔သည္ သူ၏အမည္ကို ၾကား႐ံုမွ်ျဖင့္ပင္ မ်က္စိ
မ်က္ႏွာ ပ်က္သြား ၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။

ယင္းအျဖစ္အပ်က္ အေျခအေနမ်ဳိး စကားနည္းေသာ္လည္း ေႏြးေထြးသည့္ ဘ႐ူႏိုင္းႏိုင္ငံ
၏ မိုဟာမက္တြင္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ လူငယ္မ်ားအေပၚ ၾကင္နာရင္းႏွီးတတ္ေသာလင္မ္
တြင္ ေသာ္လည္းေကာင္း မေတြ႕ရွိရေပ။

မိုဟာမက္သည္ ဆူလ္တန္ဘုရင္၏ ညီေတာ္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္သာ အဆိုပါ ရာထူးကိုရရွိ
ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လင္မ္ သည္ ၎တို႔ထဲတြင္ ၾကံရည္ဖန္ရည္ ရွိသည့္ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္
ေၾကာင္းေတာ့ ယိုးစြပ္မႈမ်ားရွိခဲ့ဖူးပါသည္။

ယိုးစြပ္မႈမ်ား မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မွားသည္ျဖစ္ေစ ၎တို႔သည္ အရည္ အခ်င္းျပည့္၀၍
ႏွစ္လို႔ဖြယ္ေကာင္းသည့္ အတြဲအျဖစ္ ရပ္တည္ခဲ့ၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ယင္းအျဖစ္
အပ်က္ကပင္လွ်င္ ႀကိဳဆို လက္ခံထိုက္ေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။

ဘ႐ူႏိုင္းႏိုင္ငံငယ္ကေလးသည္ အဓိကက်ေသာ အစီအစဥ္သစ္မ်ား တစ္စံုတစ္ခုမွ်
တက္ႂကြစြာ လုပ္ေဆာင္ ဖြယ္မရွိသည္မွာ မွန္ကန္ေသာ္ျငားလည္း ယင္းသည္ပင္လွ်င္
ေလာေလာဆယ္ တြင္ သင့္ေလ်ာ္ေသာ အေနအထား ျဖစ္ပါသည္။

အာဆီယံအဖြဲ႕၏ ယခု လိုလားအပ္ေသာ အေျခအေနမွာ အုပ္စုႏိုင္ငံမ်ားအတြင္း
တစ္ႏွစ္တာ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ႏွင့္ စည္းလံုးညီၫြတ္စြာ ေနထိုင္ၾကရန္သာ ျဖစ္သည္။

ယင္းျဖစ္စဥ္သည္ ယခုလအကုန္တြင္ လူေတာ္တစ္ေယာက္ ျဖစ္ေသာ္လည္း စိတ္လက္
ျမန္ဆန္သည့္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ ပစ္ဆူ၀မ္ေနရာတြင္ ဆံပင္မ်ားျဖဴစျပဳ ေနၿပီျဖစ္ေသာ သတိျဖင့္
လုပ္ေဆာင္ တတ္သူ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံ ဒုတိယႏိုင္ငံျခား ေရး၀န္ႀကီး လီလံုမင္း အစားထိုး
ခန္႔ေသာ အခါ ပိုမိုပီျပင္လာဖြယ္ရွိေပသည္။

၎၏ သေဘာသဘာ၀အတိုင္း ဆူရင္ပစ္ဆူ၀မ္က လီလံုမင္းအား အာဆီယံတစ္ဖြဲ႕လံုး
ကိုယ္စား လုပ္ေဆာင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာပိုမိုေပးအပ္ ရန္ အဖြဲ႕အား တိုက္တြန္းခဲ့ေသာ္ျငား
လည္း ယင္းကဲ့သို႔ ျဖစ္လာရန္ အေျခ အေနမေပးသည့္အတြက္ လီစိတ္သက္ သာရာရခဲ့
သည္။

လီက ၎တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရမည့္ ငါးႏွစ္သက္တမ္းအတြင္း ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္
ျပႆနာ ေျဖရွင္းရာတြင္ လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေဆြးေႏြး
ပြဲ လုပ္ေဆာင္ ရန္ကိစၥႏွင့္ ေဒသတြင္း ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ကင္းမဲ့ေရးဇုန္ ျဖစ္ေျမာက္
ေရး သည္ ၎၏ဦးစားေပးတာ၀န္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

၎၏ အထက္ပါရည္မွန္းခ်က္ ႏွစ္ရပ္ စလံုး ေအာင္ျမင္ပါေစဟုဆုေတာင္းလိုက္ ပါသည္။
သို႔ေသာ္ ဒုတိယရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ကိုမူ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္
အိႏၵိယတို႔က လက္ခံရန္ အေၾကာင္းမေတြ႕ရွိရေပ။

၎ျပင္ ပင္လယ္တြင္ အခ်ဳပ္အျခာ အာဏာပိုင္ ဆိုင္မႈကိစၥ အျငင္းပြားမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္
၍ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ေပၚေပါက္မည္ျဖစ္ ေသာ္လည္း ၎တို႔ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျဖစ္ေျမာက္
လာရန္ အလားအလာမ်ား မေတြ႕ရေပ။

(ေအအက္ဖ္ပီ)

ခင္ေအာင္ ဘာသာျပန္သည္။

ဤအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပက္သက္၍ ထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါက ...
comment.myanmar@mmtimes.com သို႔ ေပးပို႔ႏိုင္ပါသည္။


အၾကည့္အမ်ားဆံုုး - အာရွသတင္း