ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်း သဘာဝရေငံ ပုစွန်ကျား မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှာ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုခန့်
ရပ်တန့်လျက် ရှိရာမှ ယခုအခါတွင် အီးယူနိုင်ငံ များမှ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုဖြေလျှော့ ခြင်းနှင့် ပို့ကုန်
ဆိုင်ရာ အခွန်ကင်းလွတ် ခွင့်များကြောင့် ၎င်းတို့၏လုပ်ငန်း များအား ပြန်လည်အကောင်အထည်
ဖော်လိုကြောင်း ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေ မြို့ရှိ ဒေသခံပုစွန်မွေးမြူရေးသမားများ က ပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ် ငန်းတွေ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု လောက်မှာ ကျဆင်း
သွားပြီး အများစု က လုပ်ငန်းတွေကို လုံးဝရပ်တန့်သွား တဲ့အထိ ဖြစ်သွားပါတယ်။ အခုတော့
နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲကြောင့် စီးပွား ရေးအခြေအနေကလည်း ပြန်ကောင်း လာပါပြီ။ နောက်
ပြီး အီးယူနိုင်ငံတွေ ကလည်း စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ မှုတွေ ရုပ် သိမ်းပြီး အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်တွေ ပေး
လိုက်ပြီဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပုစွန် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေလည်း မျှော်လင့်ချက်တွေ ရှိလာ
ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ အရေးပါတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ပုစွန်မွေးမြူရေး
ကို ပြန်ပြီးလုပ်ဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်" ဟု ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေ မြို့နယ်အတွင်းရှိ အမြင့်ကျွန်းကျေး
ရွာ မှ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်ဟောင်း ဦးကျော်ဧ က ပြောသည်။
လုပ်ငန်း ရပ်နားထားသည့် ပုစွန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် လုပ်ငန်းအားယခုနှစ်တွင် ကြိုတင်ပြင်
ဆင်မှုများဖြင့် အရှိန်ယူကာ လာမည့်နှစ်တွင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း များအား စတင် ကာ ပြန်လည်
လုပ်ကိုင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။
"ကျွန်တော် အရင်မွေးမြူရေး ဧက ကတော့ ဧက ၁၅၀ ရှိတယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစပြီး
လုပ်ငန်းတွေမကောင်းလာတာနဲ့ တဖြည်းဖြည်း အကုန်လုံးကို ရပ်နားတဲ့အထိ ဖြစ်သွား ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြန်မွေးဖို့ကို စပြီး ကြိုးစားနေပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ကို ငါးလုပ်ငန်း
ဦးစီးဌာနက နည်းပညာပိုင်းရော အရင်းအနှီးပိုင်းမှာပါ အကူအညီပေးဖို့ ပြော ထားပါတယ်။
နောက်နှစ်မှာစပြီး မွေး နိုင်အောင်လုပ်နေပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ ထို့ပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏
ပုစွန်မွေး မြူရေး ကျဆင်းရသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းများမှာ ယခင်စီးပွား ရေး ပိတ်ဆို့မှုများ
ကြောင့် ဈေးကွက်ပျက်ပြားသွားရခြင်း၊ ပင်လယ်ပြင်၌ ဖမ်းဆီးမှု လွန်ကဲခြင်းကြောင့် သဘာဝ
အခြေခံကုန်တွင်းပိုင်းမွေးမြူမှုကို ထိ ခိုက်ခြင်းနှင့် သဘာဝအခြေခံ မိရိုး ဖလာ မွေးမြူရေးစနစ်အား
အလွန် အမင်းအားထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။ ယခုအခါတွင် စီးပွားရေး
ပိတ်ဆို့ မှုများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပို့ကုန်များ အား အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့ပြီး နောက်တွင် ရခိုင်ပြည်
နယ်၏ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့် ပုစွန်မွေးမြူရေးကို ပြန်လည် လုပ် ကိုင်ရန် အစီ
အစဉ်ရှိပြီး အဆိုပါမွေး မြူရေးအား ပုစွန်သားပေါက်များ ၀ယ် ယူကာ နည်းပညာအခြေခံဖြင့်မွေးမြူ
သည့်နည်း လမ်းဖြင့်သာ မွေးမြူသွားရန်စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်း အမြင့်ကျွန်းကျေးရွာတွင် ပုစွန်သား
ပေါက်ဖြင့်မွေးမြူလျက်ရှိသူ ဦးမောင်ငြိမ်း က ပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့တွေ လုပ်ငန်းပြန် လည်လုပ်ကိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ မွေးမြူ ရေးပုံစံတွေ ပြောင်းဖို့လို
ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီကမွေးမြူရေးသမားအားလုံးနီးပါးက သဘာဝကိုပဲ အခြေခံပြီး
မွေးတာဆိုတော့ အခု သဘာဝက ရေရှိပြီး ပုစွန်မရှိတဲ့အခြေအနေကိုရောက်နေပြီ။ အဲဒါကြောင့်
ကျွန်တော်တို့တွေ ပုစွန်သား ပေါက်တွေ ၀ယ်ပြီး နည်းပညာအခြေခံ ပြီး မွေးမြူမှ အဆင်ပြေမှာ
ပါ။ သဘာဝ ကိုပဲအားကိုပြီး မွေးမြူလို့မရတော့ပါ ဘူး" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
ထို့ပြင် သဘာဝပုစွန်မွေးမြူရေး ကျ ဆင်းလျက်ရှိသော်လည်း သားပေါက် နည်းဖြင့် မွေးမြူသည့်
လုပ်ငန်းများမှာ လက်ရှိတွင်ပုစွန်ဈေးကောင်းရရှိသည့်အတွက် အဆင်ပြေကြောင်း ၎င်းက ပြော
သည်။
"ကျွန်တော်တို့ကတော့ ပုစွန်မွေးမြူရေးစလုပ်ကတည်းက သားပေါက်ဝယ် ပြီး မွေးမြူတဲ့အတွက်
စီးပွားရေးရပ်တန့် တဲ့အထိတော့ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အရင်ကတော့ သဘာဝက ပုစွန် ပေါပေါ
များများရတော့ သားပေါက်ထည့်နှုန်း နည်းပါတယ်။ အခုတော့ ကျွန်တော့်မွေးဧက ၄၀ ရှိရင် အ
ကုန် လုံးအတွက် ပုစွန်သားပေါက် ကောင် ရေ နှစ်သိန်းလောက်တော့ ၀ယ်ထည့်ရ တယ်။
ဒါပေမဲ့လည်း အခုပုစွန်ဈေး က မနှစ်ကထက် တစ်ပိဿာကို ကျပ် ၅,၀၀၀ လောက်ပိုရတယ်။ အခု
ပုစွန် ကဈေးကောင်းရလာတော့ ကျွန်တော်တို့တွေလည်း နောက်ပိုင်းနည်းနည်း ဆင်ပြေလာပါ
တယ်" ဟု ဦးမောင် ငြိမ်းက မြန်မာ တိုင်း(မ်)ကိုပြောသည်။
သို့သော် အချို့မှာ ပုစွန်မွေးမြူရေး အား ပြန်လည် လုပ်ကိုင်လိုသော်လည်း အရင်းအနှီးမရှိသည့်
အတွက် စီးပွား ရေးလုပ်ကိုင်ရန် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဒေသခံမွေးမြူရေးသမား
များက ပြောသည်။
"ကျွန်တော့်ရဲ့ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ် ငန်းကို လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်လောက်က ရပ်နားခဲ့တာပါ။ လုပ်ငန်းရပ်
နားထား တာလည်းကြာပြီဆိုတော့ ဒီလုပ်ငန်း ကို ပြန်လုပ်ဖို့ ငွေကြေးက အခက်အခဲ ဖြစ်နေပါတယ်။
အခုပြန်မွေးမယ်ဆိုရင် ပုစွန်သားပေါက်လည်း ထည့်ရမယ်။ မြတ်ငြိမ်းအေး ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်း
သဘာဝရေငံ ပုစွန်ကျား မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှာ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုခန့် ရပ်တန့်လျက် ရှိရာမှ ယခု
အခါတွင် အီးယူနိုင်ငံ များမှ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုဖြေလျှော့ ခြင်းနှင့် ပို့ကုန်ဆိုင်ရာ အခွန်ကင်းလွတ်
ခွင့်များကြောင့် ၎င်းတို့၏လုပ်ငန်း များအား ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်လိုကြောင်း ရခိုင်ပြည်
နယ် စစ်တွေ မြို့ရှိ ဒေသခံပုစွန်မွေးမြူရေးသမားများ က ပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ် ငန်းတွေ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု လောက်မှာ ကျဆင်းသွား
ပြီး အများစု က လုပ်ငန်းတွေကို လုံးဝရပ်တန့်သွား တဲ့အထိ ဖြစ်သွားပါတယ်။ အခုတော့ နိုင်ငံရေး
အပြောင်းအလဲကြောင့် စီးပွား ရေးအခြေအနေကလည်း ပြန်ကောင်း လာပါပြီ။ နောက်ပြီး အီးယူနိုင်
ငံတွေ ကလည်း စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ မှုတွေ ရုပ် သိမ်းပြီး အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်တွေ ပေး လိုက်ပြီဆိုတော့
ကျွန်တော်တို့ ပုစွန် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေလည်း မျှော်လင့်ချက်တွေ ရှိလာပါတယ်။
ဒါကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ အရေးပါတဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ပုစွန်မွေးမြူရေးကို ပြန်ပြီး
လုပ်ဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်" ဟု ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေ မြို့နယ်အတွင်းရှိ အမြင့်ကျွန်းကျေးရွာ မှ ပုစွန်
မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်ဟောင်း ဦးကျော်ဧ က ပြောသည်။
လုပ်ငန်း ရပ်နားထားသည့် ပုစွန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် လုပ်ငန်းအားယခုနှစ်တွင် ကြိုတင်ပြင်
ဆင်မှုများဖြင့် အရှိန်ယူကာ လာမည့်နှစ်တွင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း များအား စတင် ကာ ပြန်လည်
လုပ်ကိုင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။
"ကျွန်တော် အရင်မွေးမြူရေး ဧက ကတော့ ဧက ၁၅၀ ရှိတယ်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစပြီး
လုပ်ငန်းတွေမကောင်းလာတာနဲ့ တဖြည်းဖြည်း အကုန်လုံးကို ရပ်နားတဲ့အထိ ဖြစ်သွား ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြန်မွေးဖို့ကို စပြီး ကြိုးစားနေပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ကို ငါးလုပ်ငန်း
ဦးစီးဌာနက နည်းပညာပိုင်းရော အရင်းအနှီးပိုင်းမှာပါ အကူအညီပေးဖို့ ပြော ထားပါတယ်။နောက်
နှစ်မှာစပြီး မွေး နိုင်အောင်လုပ်နေပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။
ထို့ပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ပုစွန်မွေး မြူရေး ကျဆင်းရသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းများမှာ ယခင်
စီးပွား ရေး ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ဈေးကွက်ပျက်ပြားသွားရခြင်း၊ ပင်လယ်ပြင်၌ ဖမ်းဆီးမှု လွန်ကဲ
ခြင်းကြောင့် သဘာဝ အခြေခံကုန်တွင်းပိုင်းမွေးမြူမှုကို ထိ ခိုက်ခြင်းနှင့် သဘာဝအခြေခံ မိရိုး
ဖလာ မွေးမြူရေးစနစ်အား အလွန် အမင်းအားထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက
ပြောသည်။
ယခုအခါတွင် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ မှုများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပို့ကုန်များ အား အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ပေး
ခဲ့ပြီး နောက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်များ အနေဖြင့် ပုစွန်မွေးမြူရေးကို
ပြန်လည် လုပ် ကိုင်ရန် အစီအစဉ်ရှိပြီး အဆိုပါမွေး မြူရေးအား ပုစွန်သားပေါက်များ ၀ယ် ယူကာ
နည်းပညာအခြေခံဖြင့်မွေးမြူ သည့်နည်း လမ်းဖြင့်သာ မွေးမြူသွားရန်စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်း အမြင့်
ကျွန်းကျေးရွာတွင် ပုစွန်သားပေါက်ဖြင့်မွေးမြူလျက်ရှိသူ ဦးမောင်ငြိမ်း က ပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့တွေ လုပ်ငန်းပြန် လည်လုပ်ကိုင်မယ်ဆိုရင်တော့ မွေးမြူ ရေးပုံစံတွေ ပြောင်းဖို့လိုပါ
တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီကမွေးမြူရေးသမားအားလုံးနီးပါးက သဘာဝကိုပဲ အခြေခံပြီး မွေး
တာဆိုတော့ အခု သဘာဝက ရေရှိပြီး ပုစွန်မရှိတဲ့အခြေအနေကိုရောက်နေပြီ။ အဲဒါကြောင့် ကျွန်
တော်တို့တွေ ပုစွန်သား ပေါက်တွေ ၀ယ်ပြီး နည်းပညာအခြေခံ ပြီး မွေးမြူမှ အဆင်ပြေမှာပါ။
သဘာဝ ကိုပဲအားကိုပြီး မွေးမြူလို့မရတော့ပါ ဘူး" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ ထို့ပြင် သဘာဝပုစွန်
မွေးမြူရေး ကျ ဆင်းလျက်ရှိသော်လည်း သားပေါက် နည်းဖြင့် မွေးမြူသည့်လုပ်ငန်းများမှာ လက်
ရှိတွင်ပုစွန်ဈေးကောင်းရရှိသည့်အတွက် အဆင်ပြေကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။
"ကျွန်တော်တို့ကတော့ ပုစွန်မွေးမြူရေးစလုပ်ကတည်းက သားပေါက်ဝယ် ပြီး မွေးမြူတဲ့အတွက်
စီးပွားရေးရပ်တန့် တဲ့အထိတော့ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အရင်ကတော့ သဘာဝက ပုစွန် ပေါပေါများ
များရတော့ သားပေါက်ထည့်နှုန်း နည်းပါတယ်။ အခုတော့ ကျွန်တော့်မွေးဧက ၄၀ ရှိရင် အကုန်
လုံးအတွက် ပုစွန်သားပေါက် ကောင် ရေ နှစ်သိန်းလောက်တော့ ၀ယ်ထည့်ရ တယ်။ ဒါပေမဲ့လည်း
အခုပုစွန်ဈေး က မနှစ်ကထက် တစ်ပိဿာကို ကျပ် ၅,၀၀၀ လောက်ပိုရတယ်။ အခုပုစွန် ကဈေး
ကောင်းရလာတော့ ကျွန်တော်တို့တွေလည်း နောက်ပိုင်းနည်းနည်း ဆင်ပြေလာပါတယ်" ဟု
ဦးမောင် ငြိမ်းက မြန်မာ တိုင်း(မ်)ကိုပြောသည်။
သို့သော် အချို့မှာ ပုစွန်မွေးမြူရေး အား ပြန်လည် လုပ်ကိုင်လိုသော်လည်း အရင်းအနှီးမရှိသည့်
အတွက် စီးပွား ရေးလုပ်ကိုင်ရန် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ဒေသခံမွေးမြူရေးသမား
များက ပြောသည်။
"ကျွန်တော့်ရဲ့ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ် ငန်းကို လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်လောက်က ရပ်နားခဲ့တာပါ။ လုပ်ငန်းရပ်
နားထား တာလည်းကြာပြီဆိုတော့ ဒီလုပ်ငန်း ကို ပြန်လုပ်ဖို့ ငွေကြေးက အခက်အခဲ ဖြစ်နေပါတယ်။
အခုပြန်မွေးမယ်ဆိုရင် ပုစွန်သားပေါက်လည်း ထည့်ရမယ်။ ပုစွန်အလုပ်သမားတွေ ငှားရမယ်။ အခု
အလုပ်သမားတွေကလည်း ဈေး မြင့်လာပြီဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြန်မွေးဖို့ သိပ်အဆင်မပြေလှပါ
ဘူး။ အစိုးရကနေ ပိုက်ဆံချေးပြီး မွေးမယ် ဆိုရင်လည်း ကျွန်တော် တို့ရဲ့လုပ်ငန်း တွေကို ပြနိုင်မှ
ချေးလို့ရတာပါ။ လုပ်ငန်းကလည်းမရှိတော့ ဘယ်လိုလုပ် ငွေချေးလို့ ရမှာလဲ" ဟု ရခိုင်ပြည်နယ်၊
စစ်တွေမြို့မှ ပုစွန်မွေးမြူရေးသမားဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သူ ဦးအဝင်းက ပြောသည်။
လက်ရှိ ပုစွန် သားပေါက်ဈေးမှာ ပုစွန်သားပေါက် ကောင်ရေ တစ်သိန်းလျှင် ကျပ် ၆၀၀,၀၀၀ ခန့်
ရှိပြီး အလုပ်သမားခမှာ တစ်ဦးအတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၃,၀၀၀ ခန့်ရှိကြောင်း ပုစွန်မွေးမြူသူ
များက ပြောသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်ခန့်မှစတင်ကာ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း များ ဖွံ့ဖြိုးလာ
ခဲ့ပြီး သဘာဝပုစွန်မွေးမြူ ရေးလုပ်ငန်းသည် ဒီရေရောက်သည့် မည်သည့် မြေအနေအထားတွင်
မဆို တာပတ်မွေးမြူခြင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာမွေးမြူနိုင်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုန်ကျစရိတ်လည်း အလွန်
နည်းကာ ပုစွန် သားပေါက် ထည့်သွင်း မွေးမြူခြင်း၊ အစာကျွေးမွေးမြူခြင်းများ ပြုလုပ်ရန် မလိုဘဲ
၁၅ နှစ်ခန့် လုပ်ငန်း အောင် မြင်စွာ မွေးမြူနိုင်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံ လုပ်ငန်းရှင်များက ပြောသည်။
"လွန်ခဲ့ တဲ့ ၁၅ တုန်းကတော့ ပုစွန်တစ် ဧကကို ပိဿာ ၃၀ ကနေ ၅၀ ထိထွက် တာကနေ ပြီးခဲ့
တဲ့ရှစ်နှစ်လောက်ရောက်တော့ တစ်ဧကကို ငါးပိဿာ လောက်ပဲ ထွက်တော့တယ်။ အခု လက်
ရှိကတော့ တစ်ခါတလေ အိမ်ဟင်းစားဖိုးတောင် မရချင်ဘူး" ဟု ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး
က ပြောသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ
၆,၈၄၂ ကန် စုစုပေါင်းမွေးဧက ၁၁၀,၈၉၃ ခန့် လျော့ကျသွားခဲ့ ကြောင်း ရခိုင်ပြည်နယ် ငါးလုပ်ငန်း
ဦးစီးဌာန၏ စာရင်းဇယားများတွင် ဖော်ပြသည်။
