ဆိုးလ် - အကျဉ်း သား ဟော င်းများ၏ ပြန် လည် ပြော ပြ ချ က်အရ မြောက်ကို ရီးယား
အကျဉ်း ထော င် များတွင် အကျဉ်း သား များအား နေစဉ် ညှဉ်း ဆဲ သတ် ဖြ တ် မှု များရှိ နေ
ကြောင်း တောင် ကိုရီး ယား မြို့တာ် ဆိုးလ်တွင် ဖွင့် လှ စ်ထား သည့် ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်း
စစ် ဆေး ရေး ကော် မရှ င်က ဩဂု တ်လ ၂၀ ရက်တွင် ကြေညာ သည်။

မြော က် ကို ရီးယားသည် လူ့အခွင့် အရေးကို ဖောက် ဖျ က် ကျူးလွ န်သည် ဟု အစွပ် စွဲ ခံ နေ
ရလင့်ကစား နိုင်ငံ တွင် လူ့အခွ င့် အရေး ကိ စ္စများကို ပညာရှင် များအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က စုံစမ်း စစ်
ဆေး ခြ င်း မှာ ယခုအကြိ မ် ပထမဆုံးဖြစ် သည်။

မြော က် ကို ရီးယားသည် ကော်မရှင် ၏ထု တ် ပြ န် ချ က်များ မမှန် ကန်ဟုသာ ငြင်း ဆို လို က်
ပြီး စုံစမ်း စစ် ဆေး သူများ ကို အဆက်အသွယ် မလု ပ် ခဲ့ ပေ။ ယခုအခါ တောင် ကို ရီးယား တွင်
နေထို င်သော မြောက် ကိုရီးယား ပြည် ပြေးများက အကျဉ်း ထော င် အတွင်း အကျဉ်း သား တစ်
ဦး၏ လက်ချေ ာင်း ဖြ တ်တော က် ခံ ရပုံ၊ အကျဉ်း သားများ အား ဖားသားကို အတင်းအကျ ပ်
စား ခိုင်း ပုံ၊ ရင်သွေးှုယ်အားသတ်ရန် မိခင် အား အကျပ် ကို င်ပုံ စသော နှလုံးသွေး ပျ က် ဖွယ်
ကိုယ်တွေ့များကို ပြောပြ သည်။ ရှ င် ဒေါ င် ဟွ တ်သည် ချုပ် စက်တစ်လုံး လက်မှ မတော်တဆ
လွ တ် ကျ ခဲ့၍ လက်ညှိ ုးတစ် ချေ ာင်း အဖြ တ် ခံ ရသူ ဖြ စ်သည်။

သူ့ကို အကျဉ်း ထော င် အတွင်း အဆောင် အမှတ် (၁၄) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ အသက်ဘေး
မှ လွတ် မြော က် ရန်အတွက် မိခင် နှ င့် အစ် ကို တို့ကို ရဲလက် သို ့ အပ် ခဲ့ သူဖြ စ် သည်။

ရှင်သည် မြောက် ကို ရီးယား၏ လူသိအများဆုံး ပြည် ပြေး တစ် ဦး လည်း ဖြ စ်ရာ ကွပ် မျ က်
သူ တို့က သူ့မိခင် နှ င့် အစ် ကို တို့ကို သတ်ဖြ တ် ပုံကို သူ့အား အတင်းအကျ ပ် ကြ ည့် ရှု စေ
ခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂ၏ စုံစမ်း စစ် ဆေး ရေး ကော် မရှ င် အဖွဲ့သာ လျှင် မြောက် ကို ရီးယား၏ လူ့အခွ င့်
အရေးများကို ထိန်း သိ မ်း ကာ ကွယ် ပေး နို င်မည့် တစ်ခုတည်း သော အဖွဲ့အစည်းဖြ စ် မည်ဟု
ယုံကြ ည် နေ သည်။ ခန့် မှ န်း ချ က် တစ် ခုအရ မြောက် ကို ရီးယား အကျဉ်း ထော င်များ၌
အကျဉ်း သား ပေါင်း တစ်သိ န်း ခွဲမှ နျစ် သိန်း အထိ ရှိနေသည်။ အကျဉ်း သား အများ အပြားမှာ
အာဟာ ရ ချု ိ့တဲ့ နေ သူ များ နျင့် သေဆုံးသည်ထိ အခိုင်း ခံ နေ ရသူ များဖြ စ် သည်။

၁၉၉၉ ခုနှ စ် တွင် ထောင် ဒဏ် ကျ ခံ ရချိ န် မှစ၍ မစို့မပို ့စား ခဲ့ ရသည်များ၊ ွှစားအစာ များထဲမှ
ဖားဆားနယ် များကို ကိုရီးယားသူ ဂျီဟွ န်အေ (၃၄ နျစ်) က မိမိ အမှတ် ရနေ သေး ကြောင်း
ကော်မရှ င် ကို ပြော ပြ သည်။ "လူ တို င်းဟာ မျက် လုံးတွေ ဟောက် ပက်နဲ့ အကျဉ်း သား
တွေ အား လုံးဟာ တိရစ္ဆာ န် တွေ အတို င်းပဲ။ အရေခွံ ဆုတ် ပြီး ဆားနဲ့ နယ် ထားတဲ့ ဖားဆား
နယ် တွေကို ပလတ်စတစ် အိ တ် နဲ့ ထည့်ပြီး အကျႌကြယ် သီး တွေမှာ ချိတ် ထားကြ တယ်။

သူတို့ ဖားဆား နယ် ကို စား ကြ တယ်၊ ကျွန်မလည်း ဒါကို ပဲ စားတယ်" ဂျီဟွ န် အေ၏ စကား
သံမှာ တိုးညင်း သွားသည်။ ပင့်သက် တစ် ချ က် ရှို က် သွင်း လို က် ပြီးနောက် လုံခြံ ုရေး တပ်
ဖွဲ့ဝင် များက ကလေးမိ ခင် တစ် ဦးကို အကျပ် ကို င်၍ ကလေးအား သတ်ခို င်း ပုံကို အသေးစိတ်
ပြော ပြ ပြ န် သည်။

"အဲ ဒီ တု န်းက မွေးကင်းစကလေးကို ကျွန်မ ပထမဆုံးမြင် ဖူး တာပါ။ ကျွန်မ ပျော်သွားမိတယ်။
ဒါပေမဲ့ ခြေသံတွေ ရု တ် တရက် ကြားရချိ န် မှာပဲ လုံခြံ ုရေး အဖွဲ့ဝင် တစ် ယောက် ၀င်လာ ပါ
တယ်။ ကလေးကို ဇောက် ထိုးကို င်ပြီး ရေဇလုံ တစ် ခု ထဲ ကို နှ စ် ချ ခို င်း တယ်။

"က လေး မိ ခင်က အသက်ချ မ်း သာ ပေး ဖို့ လုံခြံ ုရေး သမားကို တောင်းပန် ရှာ ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လုံခြံ ုရေးက သူ့ကို ရို က် တာ ကြောင့် တုန်ယင်တဲ့ လက်တွေ နဲ့ ကလေးကို ဇောက်
ထိုးကို င်ပြီး ရေထဲ နှ စ် ချ လို က် ရပါတယ်။ ငိုသံ တွေ စဲ သွား ပါပြီ။ ကလေးသေ သွားတော့
ရေပူ ပေါ င်း တစ်ခု နောက် ဆုံးတက် လာ တာ တွေ့လို က် ရပါတယ်။ သူ့ကို ကလေးလာ
ပေးတဲ့ အဘွားကြီးကပဲ ကလေးကို ညင်ညင်သာ သာနဲ့ လာယူသွားတယ်" ဦး ဆောင် ဝေဖန်
လှု ပ် ရှားသူအများ က မြောက် ကို ရီးယား၏ အုပ် ချု ပ် မှု စနစ်ကို ပြုပြ င် ပြော င်း လဲ စေ လို
ကြ သည်။

ခေါင်း ဆော င် များကိုလည်း အပြည် ပြ ည် ဆို င် ရာ တရားရုံး (ICC) တွင် စွဲချ က် တင် စစ်
ဆေး လိုကြသည်။ ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်း စစ် ဆေး ရေး ကော် မရှ င်ကမူ လောလော ဆယ် တွင်
ယင်း သို ့ဆော င် ရွ က်ရန် မဖြစ် နို င် သေး ဟု ဆို သည်။

(အေအက်ဖ်ပီ)