၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်က ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲဆိုတာ သိခဲ့တဲ့ မြန်မာကလေးတွေ
ဘယ်လောက်ရှိခဲ့သလဲ။ တချို့ကိစ္စတွေကို တစ်မျိုးသားလုံးရဲ့ အသိကို တရားဝင် ဖျောက်ဖျက်
ထားသလို ရှိနေတာ ကြောင့်လည်း ဒီမေးခွန်းဟာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတယ်။
ဒီရက်သတ္တပတ်ရဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ အထူးပဲ ရေပန်းစားပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင်
ဒီဒေသမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲတွေထဲမှာ အလွန်ကြောက်ဖွယ်ရာနဲ့ လူတွေမေ့နေကြတဲ့ စစ်ပွဲအထိမ်း
အမှတ် ကျရောက်နေလို့ပါပဲ။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက် အရုဏ်ဦး မှောင်နေတဲ့အချိန်
လေးမှာ တရုတ်နိုင်ငံက အမြောက်ကြီးတွေ၊ ဒုံးကျည်လောင်ချာတွေနဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပစ်ခတ်
ခဲ့တဲ့အချိန်က စတင် ခဲ့တယ်။
တရစပ်ပစ်ခတ်တာဟာ ဘယ်လောက် ပြင်းထန်သလဲဆိုရင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်
တွေမှာရှိတဲ့ ကြက်သေသေနေကြတဲ့ အရပ်သားတွေပေါ်ကို အမြောက်ကျည်ဆန် တွေ တစ်စက္ကန့်
တစ်ခုနှုန်း ကျခဲ့တယ်။ အပစ်အခတ်ရပ်သွားတဲ့အခါ တရုတ်စစ်သား ၈၅,၀၀၀ တို့ဟာ နယ်စပ်ကို
၀င်ရောက်စီးနင်း ကာ အခိုင်အမာပြုလုပ်ထားတဲ့ ခံတပ်ငယ်တွေ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတွေနဲ့ ဘန်ကာ
တွေမှာ ခြေကုပ် ယူထားတဲ့ ဗီယက်နမ် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ကို စီးနင်းဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြတယ်။
ပဏာမ လူလှိုင်းနဲ့တက်လာတာဟာ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် ကပ်ဘေးသင့်သလိုဖြစ်ခဲ့တယ်။ တရုတ်
စစ်သားတွေဟာ မြှုပ်ထားတဲ့မိုင်းတွေ၊ စက်သေနတ်တပ်စုတွေရဲ့ ပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့် အတုံးအရုံး
သေခဲ့ကြတယ်။
အဲဒီအခါမှာ တရုတ်စစ်သားတွေဟာ နောက် ပြန်ဆုတ်ကာ ပြန်လည်စုဖွဲ့ပြီး လျင်တဲ့နည်း ဗျူဟာ
တွေကိုသုံးကာ အမြောက်တွေ၊ တင့်ကား အထောက်အကူတွေနဲ့ ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခဲ့ တယ်။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ တရုတ်တွေက ဗီယက်နမ် နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တစ်ခုလုံးရဲ့ ၁၉ မိုင်အထိ ထိုးထွင်း
၀င်ရောက် ကျူးကျော်နိုင်ခဲ့တယ်။ အဲဒီ ဒေသမှာရှိတဲ့ မြို့လေးမြို့ငါးမြို့မှာတော့ အုတ်ကျိုး အုတ်ပဲ့
အတိ ဖြစ်သွားခဲ့တယ်။
ဒီတိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ခင် တစ်လလောက်က ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အားပေး ကူညီ
မှုရရှိခဲ့တဲ့ ခမာနီအစိုးရကို ဖြုတ်ချဖို့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံက ၀င်ရောက်စီးနင်းခဲ့တဲ့အတွက် ဗီယက်နမ်နိုင်
ငံကို ဒဏ်ပေးတဲ့အနေနဲ့ တရုတ်တပ် တွေ ၀င်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး နောက် ပိုင်း တရုတ်
တပ်တွေ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့တယ်။
ဒီ ၁၆ ရက်ကြာခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲမှာ နှစ်ဖက်စလုံး ကျဆုံးခဲ့တဲ့ လူအရေအတွက်မှာ အငြင်းပွားခဲ့ တယ်။
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံက စစ်သား ၄၂,၀၀၀ ဆုံးရှုံး ခဲ့တယ်လို့ တရုတ်ကဆိုပြီး ဟနွိုင်းက တရုတ် စစ်သား
၆၂,၅၀၀ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ပြောတယ်။ အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အစုလိုက်အပြံုလိုက် သေ ကျေခဲ့ကြ
တာကို အသာထား အလွန်တုန်လှုပ်ချောက်ချားတဲ့ အသွင်အပြင် လက္ခဏာတစ်ခုကတော့
အခုအခါမှာ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ဒီစစ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စအားလုံးကို တက်တက်ကြွကြွ ဖုံးဖိနေ
တာပဲဖြစ်တယ်။
အဲဒီစစ်ပွဲမှာ သေဆုံးခဲ့သူတွေအတွက် ဂုဏ်ပြု တဲ့အခမ်းအနားတွေလည်း ဒီရက်သတ္တပတ်မှာ
ရှိမှာမဟုတ်ဘူး။ သမိုင်းစာအုပ်တွေနဲ့ စစ် ပြတိုက်တွေမှာ ဒီကိစ္စကို ရေးသားဖော်ပြတာ တွေ
လုံးဝမရှိဘူး။ ဒီမိုက်မဲတဲ့ စစ်မှာ သေကျေတဲ့ လူတွေရဲ့ သချုႋင်းဂူ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုင် တွေ
မှာလည်း ဒီစစ်နဲ့ပတ်သက်လို့ ဘာမှရေး မထားဘူး။ ဒါပေမဲ့လည်း ဒီပဋိပက္ခကို ပြန်ပြောင်း အမှတ်
ရစေတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေရှိခဲ့တယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ခြောက်နှစ်တုန်းက ကျွန်တော် ကူမင်းမှာရှိတဲ့ မီးရ
ထားပြတိုက်ကို ရောက်ခဲ့တုန်း က လောက်ကိုင် (Lao Cai) မြို့ကလေးနားက ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတဲ့
နယ်စပ်တံတားတစ်ခုရဲ့ ဓာတ်ပုံသေးသေးတစ်ခုကို တွေ့ခဲ့တယ်။ ပုံစာ အရ ဒီတံတားကို ၁၉၇၉
ခုနှစ်က ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။ တခြား ဘာမှ ရှင်းမပြထားဘူး။
တစ်ခါတုန်းကလည်း ကျေးလက်ဒေသ ဆုန်လာပြည်နယ်က လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲတစ်ခု မှာ
စစ်အရာရှိဟောင်းဖြစ်တဲ့ သတို့သမီးရဲ့ အဖေ ကို ဘောင်သွင်းထားတဲ့ တရားဝင်အထောက်
အထားလက်မှတ်ကို ဘာအတွက်လဲလို့ မေးတဲ့ အခါ တရုတ်နဲ့စစ်ပွဲအတွက် ရထားတာလို့
ပြောပြီး နောက်ထပ်ပြောဆိုဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့တယ်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်က ရှင်ကျန်လျက်ရှိတဲ့ ဆံဖြူသွားကျိုးနေပြီဖြစ်တဲ့ စစ်ပြန်
အုပ်စုတွေကို စစ်ပွဲရဲ့ နှစ် ၃၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်လုပ်မှာကို တားမြစ်ခဲ့တယ်။ ဒီအထိမ်းအမှတ်
ပြုလုပ်ဖို့ စည်းရုံးခဲ့သူတွေ အကျယ်ချုပ်နဲ့ဖမ်းထားခဲ့တယ်။ တရုတ်အာဏာ ပိုင်တွေကလည်း
ဗီယက်နမ်က အာဏာပိုင်တွေ လိုပဲ ဒါမျိုးကိစ္စတွေ မဖြစ်စေချင်ဘူး။ တခြား အာဏာရှင်ဆန်တဲ့
နိုင်ငံအစိုးရ အတော်များ များမှာလည်း မကြာသေးမီ အချိန်ကာလ မတိုင်မီက ဒီလိုချည်းပါပဲ။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ အစိုးရလက်ထက်တုန်းက ရှစ်လေးလုံးမှာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သူတွေအတွက်
အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆူးလေဘုရားလမ်းတစ်လျှောက် ချီတက်လမ်းလျှောက် ခွင့်ပေးမလားလို့
သာ တွေးကြည့်လိုက်ပါ။ ထောက်ခံ သဘောတူလက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး။ ပေကျင်းနဲ့ ဟနွိုင်းက
အာဏာရှင်တွေဟာ သူတို့ကို မကောင်းမြင်တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေရောင်ပြန် ဟပ်တာတွေကို ဖျောက်
ဖျက်ပစ်မှာဖြစ်တယ်။ နိုင်ငံက အတင်းအကျပ်ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဒီ အတိတ်မေ့ရောဂါကို ရည်ညွှန်း
ကာ တရုတ် စာရေးဆရာ ယန်လျန်ကီးက ဒီလိုမှတ်ချက်ချခဲ့တယ်။
"၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ကုန်ခါနီး ကျွန်တော်တို့ နှစ်နိုင်ငံကြား အဓိပ္ပာယ်မဲ့စစ်ပွဲတွင် တရုတ်နဲ့ ဗီယက်
နမ်လူမျိုး ဘယ်လောက်သေကျေကြသလဲဆိုတာ စာတစ်လုံးမှမရေးခဲ့ဘူး" ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်တဲ့ အစိုး
ရအားလုံးရဲ့ ပန်းတိုင် က နိုင်ငံရေးအရ လူတွေကို ကျောင်းသားအဆင့် မှာသာ ရှိနေစေခြင်းပဲလို့
သူက အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့တယ်။
ဒီနည်းနဲ့ သူတို့ ညွှန်ကြားချက်တွေကို လိုက်နာပြီး ကသိကအောက်ဖြစ်မယ့် မေးခွန်း တွေကို
မမေးကြဘူး။ ရှစ်လေးလုံးတုန်းက ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးပေါ့။ သူမှန်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လည်း မကြာမီနှစ်တွေအတွင်းက ဒီဒေသမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ သွေးထွက်သံယိုအများဆုံး
စစ်ပွဲတစ်ပွဲရဲ့ အထိမ်းအမှတ် ကို ဒီရက်သတ္တပတ်မှာ အမှတ်မဲ့ နေသွားမှာ ဖြစ်တယ်။
(ဤဆောင်းပါးသည် ရော်ဂျာမစ်တန်၏အာဘော် သာ ဖြစ်သည်။)
